Strona główna » Wiadomości » Omówienia orzeczeń » SA: Pożyczka pod zastaw mieszkania może być formą wyzysku

SA: Pożyczka pod zastaw mieszkania może być formą wyzysku

10.07.18

W umowie pożyczki zastrzeżono zabezpieczenie w postaci przewłaszczenia mieszkania na zabezpieczenie spłaty. Jednak definitywna utrata prawa do zwrotu mieszkania w razie niespłacenia pożyczki w terminie to rażące naruszenie zasad współżycia społecznego - orzekł Sąd Apelacyjny w Katowicach.

articleImage: SA: Pożyczka pod zastaw mieszkania może być formą wyzysku fot. Thinkstock

Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności umów pożyczki i przeniesienia na zabezpieczenie własności mieszkania. Zdaniem prokuratora umowy były sprzeczne są z zasadami współżycia społecznego.

SO ustalił, że pożyczkobiorczyni była właścicielką lokalu, gdzie mieszkała z matką. Obie miały problemy finansowe, dlatego postanowiły zaciągnąć pożyczkę. Pożyczkobiorczyni znalazła w internecie informację o pożyczkach pod zastaw mieszkania. Ostatecznie pożyczkobiorczyni i firma udzielająca pożyczek zawarły umowę pożyczki na 30.000 zł oraz umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie lokalu. Pożyczkobiorczyni miała spłacić po okresie 6 miesięcy ponad 41 tys. zł. Umowa pożyczki związana była z udzieleniem zabezpieczenia spłaty przez przeniesienie na pożyczkodawcę własności lokalu mieszkalnego. Zarazem brak spłaty pożyczki w wyznaczonym terminie skutkował wygaśnięciem uprawnienia pożyczkobiorczyni do zwrotu lokalu. Pożyczkobiorczyni spłaciła część zadłużenia, jednaki po pewnym czasie zaprzestała spłat z uwagi na problemy finansowe. Pożyczkodawca skierował do niej ostateczne wezwanie do zapłaty, a następnie wezwał ją do opróżnienia i wydania jej lokalu mieszkalnego.

Zasadne powództwo

SO uznał powództwo za zasadne i stwierdził nieważność umowy. SO powołał się na przepis art. 58 k.c. Zgodnie z tym przepisem czynność prawna jest nieważna, jeżeli jest sprzeczna z ustawą albo ma na celu obejście ustawy. Czynność prawna nieważna jest także wtedy, gdy jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. W ocenie SO umowa pożyczki i przewłaszczenia mieszkania na zabezpieczenie została zawarta z rażącym naruszeniem swobody kontraktowej i wyzyskaniem pożyczkobiorczyni. Pożyczkodawca, wykorzystując jej brak wiedzy i doświadczenia oraz jej wyjątkowo ciężką sytuację, doprowadził do zawarcia umowy umożliwiającej przejęcie mieszkania w razie niespłacenia pożyczki. Zastrzeżenie, że pożyczkobiorca traci prawo do zwrotu lokalu w razie opóźnienia w zapłacie, SO uznał za jawnie niesprawiedliwe. Utrata prawa do mieszkania była niewspółmierna do pożyczonego kapitału, czasu zwłoki i kosztów poniesionych przez pożyczkodawcę. Doszło zatem do rażącej dysproporcji

LEX Linie Orzecznicze>>

Obowiązki notariusza

SO zwrócił uwagę, że na sporządzającym umowy notariuszu ciążył szczególny obowiązek przekonania się, że pożyczkobiorczyni dokładnie rozumiała treść i znaczenie aktu i że jest on zgodny z jej wolą. Notariusz nie powinien był bowiem dopuścić do sporządzenia aktów służących zabezpieczeniu nieważnej umowy i jawnie naruszających interesy majątkowe pożyczkobiorczyni. Sporządzenie aktów notarialnych w takich warunkach powoduje ich nieważność i jednocześnie nieważność zawartych w nich czynności prawnych.

Oddalona apelacja

SA oddalił apelację. SA podzielił w całości ustalenia i rozważania SO. W ich uzupełnieniu wskazał, że kwestionowana przez prokuratora czynność prawna (obejmująca i pożyczkę, i inne jej postanowienia, w tym te dotyczące zabezpieczenia) wykazywała poważną niewspółmierność świadczeń wzajemnych stron. Nie ma znaczenia, że umowa została zawarta przed notariuszem i zawarto w niej klauzulę, że pożyczkobiorczyni podpisuje umowę świadomie i dobrowolnie. Osoba w położeniu przymusowym jest w stanie złożyć każde oświadczenie, także fałszywe, by pozyskać niezbędne jej środki. Nikt, kto nie znajduje się w położeniu przymusowym i kto dysponuje środkami wystarczającymi na zwrot na przestrzeni pół roku całej pożyczonej sumy, takiej umowy by nie zawarł. W sprawie niniejszej miał miejsce wyzysk rażący, nakierowany na pozyskanie przez pożyczkodawcę tanim kosztem jedynego wartościowego składnika majątku pożyczkobiorczyni. Było to świadome działanie pożyczkodawcy. Dlatego więc umowa jest nieważna.

Wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 1.02.2018 r., I ACa 1033/17, LEX nr 2475096.

 

 
X

Prokurator


Potrzebujesz WIĘCEJ wiarygodnych informacji o zagadnieniu Prokurator? Sprawdź, co jeszcze na ten temat znajdziesz w LEX.
LEX Search – nowa wersja wyszukiwarki LEX z elementami sztucznej inteligencji. Chcesz łatwiej i szybciej znaleźć właściwe dokumenty?

Sprawdź, co zyskasz dzięki LEX Search >>
 

WKP Galeria Zdjęć

Średnia ocena artykułu (oddanych głosów: 0)

 
ZOBACZ TAKŻE

Zapisz się na newsletter
zaastepstwo.pl
NAJCZĘŚCIEJ CZYTANE