1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:
1) czytać i wykonywać rysunki konstrukcyjne, technologiczne oraz schematy technologiczne i układy kinematyczne;
2) czytać schematy podstawowych układów elektrycznych, elektronicznych i automatyki przemysłowej;
3) czytać mapy górniczo-geologiczne, wykonywać przekroje i profile geologiczne otworów wiertniczych;
4) oceniać wpływ warunków geologicznych na powstawanie i występowanie złóż ropy naftowej, gazu ziemnego, wody, siarki i soli, a także na migracje ropy naftowej, gazu ziemnego i wody w skorupie ziemskiej;
5) obsługiwać odwierty eksploatacyjne ropy naftowej, gazu ziemnego, wód podziemnych i siarki;
6) dobierać narzędzia i urządzenia do rodzaju wykonywanych prac;
7) obsługiwać maszyny i urządzenia: wydobywcze do eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi, do obróbki i rekonstrukcji odwiertów oraz do wstępnego oczyszczania ropy naftowej i gazu ziemnego;
8) obsługiwać urządzenia do tłoczenia cieczy i gazu ziemnego;
9) określać metody wiercenia otworów eksploatacyjnych ropy naftowej i gazu ziemnego oraz metody wiercenia studzien;
10) charakteryzować konstrukcję odwiertów ropno-gazowych, studzien wierconych oraz odwiertów do eksploatacji soli i siarki;
11) przygotowywać odwierty i wykonywać pomiary parametrów złożowych;
12) pobierać próbki ropy naftowej, gazu ziemnego i wód do badań laboratoryjnych;
13) wykonywać badania laboratoryjne i interpretować ich wyniki;
14) określać wpływ parametrów złożowych na właściwości płynów złożowych;
15) posługiwać się aparaturą i przyrządami pomiarowymi zgodnie z instrukcją;
16) opracowywać wyniki badań i pomiarów oraz określać optymalne parametry wydobycia ropy naftowej, gazu ziemnego i wody;
17) określać wpływ sposobu i technologii wiercenia otworów na uszkodzenie strefy przyodwiertowej;
18) podejmować decyzje o przeprowadzaniu zabiegów intensyfikacji wydobycia, oczyszczania rur wydobywczych, wykonywania rekonstrukcji odwiertu;
19) obliczać parametry techniczne pracy maszyn i urządzeń wydobywczych;
20) oceniać zużycie maszyn i urządzeń, przeprowadzać konserwacje i drobne naprawy sprzętu;
21) rozliczać oraz dokumentować dzienne, miesięczne i roczne wydobycie kopalin;
22) prowadzić dokumentację produkcyjną;
23) przewidywać i likwidować zagrożenia i awarie górnicze;
24) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;
25) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;
26) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów geologicznych i górniczych;
27) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
28) kierować zespołem pracowników;
29) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;
30) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
31) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;
32) planować działalność gospodarczą.
Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych "Podstawy przedsiębiorczości".
2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik górnictwa otworowego powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:
1) organizowania pracy zespołu pracowników wykonujących zadania na określonym odcinku pracy lub w cyklu technologicznym;
2) kierowania przebiegiem procesu technologicznego;
3) prowadzenia procesów technologicznych;
4) sprawdzania i oceniania stanu technicznego maszyn i urządzeń;
5) prowadzenia eksploatacji złóż surowców, gospodarki paliwami i energią;
6) nadzorowania lub wykonywania czynności związanych z konserwacją i naprawą sprzętu;
7) ustalania optymalnych warunków i parametrów wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;
8) oceniania charakteru i stopnia zagrożenia środowiska naturalnego i życia pracowników wynikających z prowadzenia prac górniczych;
9) prowadzenia bieżącej dokumentacji rozliczeniowej zużytych surowców, materiałów i godzin pracy maszyn i urządzeń górniczych;
10) prowadzenia bieżącej dokumentacji dotyczącej podległego personelu: organizacji pracy, zakresów czynności, obliczania wydajności i wykorzystania czasu pracy.
3. Zawód technik górnictwa otworowego jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby rynku pracy i zainteresowania ucznia. Tematyka specjalizacji może dotyczyć:
1) eksploatacji i oczyszczania gazu ziemnego;
2) stosowania wtórnych metod i zabiegów intensyfikacji wydobycia ropy naftowej;
3) podziemnego magazynowania gazu ziemnego;
4) eksploatacji wód mineralnych i leczniczych;
5) eksploatacji siarki metodą otworową;
6) wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego spod dna morskiego.
Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące bloki programowe:
1) mechaniczny;
2) wydobywczy;
3) geologiczny;
4) podstawy działalności zawodowej.
BLOK: MECHANICZNY
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) wykonywać szkice części maszyn;
2) wykonywać rysunki techniczne części maszyn zgodnie z obowiązującymi normami;
3) czytać dokumentację techniczno-ruchową (DTR), dokumentację techniczną, warsztatową, instrukcje obsługi maszyn i urządzeń;
4) rozróżniać materiały niemetalowe wykorzystywane w eksploatacji maszyn i urządzeń górniczych;
5) rozróżniać gatunki, właściwości i zastosowanie stopów Fe-C oraz metali nieżelaznych i ich stopów;
6) rozróżniać podstawowe operacje obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej oraz wskazywać ich wpływ na strukturę i właściwości stopów;
7) rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz wskazywać sposoby ochrony powierzchni metali przed korozją w procesach eksploatacji;
8) wyznaczać warunki równowagi punktu materialnego i ciała sztywnego;
9) wyznaczać siłę i moment tarcia;
10) wyznaczać środek ciężkości figury płaskiej;
11) rozróżniać rodzaje ruchu na podstawie jego parametrów oraz obliczać prędkość obwodową, kątową i obrotową;
12) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzymałościowe (rozciąganie, ściskanie, zginanie ze skręcaniem);
13) rozróżniać konstrukcje i zasady działania: połączeń, osi, wałów, łożysk, sprzęgieł, hamulców i mechanizmów oraz określać ich zastosowanie w budowie maszyn;
14) charakteryzować elementy składowe rurociągu i metody łączenia rur oraz obliczać połączenia kołnierzowe rurociągów;
15) klasyfikować i charakteryzować pompy oraz obliczać ich podstawowe parametry;
16) wyjaśniać budowę i zasadę działania napędów hydraulicznych i pneumatycznych;
17) klasyfikować sprężarki i wentylatory, określać ich podstawowe parametry i zastosowanie;
18) określać na podstawie dokumentacji technicznej (rysunki złożeniowe) elementy składowe maszyny i urządzenia oraz ustalać ich działanie;
19) wykonywać projekty elementów maszyn oraz uzasadniać poprawność przedstawionych rozwiązań;
20) planować przebieg procesu montażu i demontażu maszyn i urządzeń;
21) klasyfikować i charakteryzować elementy obwodów prądu stałego i przemiennego;
22) obliczać proste obwody elektryczne oraz analizować schematy elektryczne;
23) klasyfikować i charakteryzować elementy półprzewodnikowe (diody, tranzystory, tyrystory, układy scalone);
24) analizować schematy podstawowych układów elektronicznych;
25) charakteryzować maszyny i urządzenia prądu stałego i przemiennego;
26) dobierać przyrządy pomiarowe i dokonywać pomiarów podstawowych wielkości elektrycznych w obwodach prądu stałego i przemiennego;
27) identyfikować elementy zabezpieczające obwody elektryczne;
28) charakteryzować systemy automatycznego sterowania w procesie wiercenia otworów, eksploatacji samoczynnej, oczyszczania gazu ziemnego;
29) rozróżniać urządzenia pomiarowe i regulacyjne w obwodach automatyki;
30) rozróżniać systemy olinowania oraz określać zasady doboru lin i wielokrążków w maszynach górniczych;
31) klasyfikować oraz charakteryzować maszyny i urządzenia stosowane w procesach wiercenia otworów i eksploatacji kopalin, obróbki, rekonstrukcji i likwidacji odwiertów eksploatacyjnych;
32) wykonywać pomiary: temperatury, gęstości, ciśnienia, lepkości, masy i objętości;
33) wykonywać podstawowe pomiary warsztatowe;
34) wykonywać podstawowe operacje ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem oraz dobierać parametry obróbki, narzędzia i oprzyrządowanie;
35) lutować oraz wykonywać podstawowe operacje spawania elektrycznego i gazowego (pod nadzorem);
36) wykonywać czynności konserwacyjne, drobne naprawy, wymiany części, montaż, demontaż, regulację poszczególnych zespołów i całego urządzenia;
37) dobierać narzędzia, przyrządy i materiały w zależności od wykonywanej pracy;
38) wydawać, przyjmować i ewidencjonować narzędzia, przyrządy, materiały i wykonane prace;
39) rozróżniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń;
40) określać podstawowe pojęcia i wskaźniki niezawodności i trwałości maszyn i urządzeń;
41) charakteryzować zużycie maszyn i urządzeń oraz metody zapobiegające nadmiernemu zużyciu;
42) rozpoznawać i oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń wiertniczych i eksploatacyjnych;
43) określać zakres prac wykonywanych podczas przeglądu technicznego i napraw;
44) charakteryzować gospodarkę materiałową w zakładach górnictwa naftowego i gazownictwa;
45) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie wspomagania projektowania, eksploatacji środków trwałych, regulacji procesów technologicznych;
46) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR), normami PN-ISO, ISO, normami branżowymi i literaturą techniczną;
47) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz dozoru technicznego.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) rysunek techniczny;
2) materiałoznawstwo;
3) tolerancje, pasowania i chropowatość powierzchni;
4) mechanika techniczna;
5) wytrzymałość materiałów;
6) części maszyn;
7) montaż i demontaż;
8) napędy hydrauliczne i pneumatyczne;
9) pompy, sprężarki, wentylatory;
10) ręczna i mechaniczna obróbka skrawaniem;
11) spajanie metali;
12) podstawy elektrotechniki;
13) podstawy elektroniki;
14) podstawy miernictwa elektrycznego;
15) maszyny elektryczne;
16) układy i elementy automatycznej regulacji;
17) układy zasilania, sterowania, zabezpieczenia i sygnalizacji;
18) maszyny i urządzenia wiertnicze;
19) uzbrojenie odwiertów eksploatacyjnych;
20) maszyny i urządzenia do eksploatacji otworowej;
21) maszyny i urządzenia do obróbki, rekonstrukcji odwiertów oraz do zabiegów intensyfikacji wydobycia;
22) automatyzacja w procesach wiertniczych i eksploatacyjnych;
23) niezawodność i trwałość maszyn i urządzeń;
24) stan techniczny maszyn i urządzeń;
25) użytkowanie i obsługa techniczna maszyn i urządzeń;
26) gospodarka materiałowa i energetyczna;
27) organizacja, zarządzanie i ekonomika eksploatacji maszyn i urządzeń;
28) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy;
29) przepisy ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;
30) przepisy dozoru technicznego.
BLOK: WYDOBYWCZY
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) charakteryzować metody wiercenia otworów eksploatacyjnych;
2) dobierać płuczki wiertnicze oraz wykonywać pomiary i regulację ich parametrów;
3) objaśniać konstrukcję odwiertu i dna odwiertu eksploatacyjnego ropy naftowej i gazu ziemnego;
4) objaśniać konstrukcję i sposób zafiltrowania studni wierconej;
5) objaśniać konstrukcję otworu do eksploatacji siarki metodą PWS;
6) określać wpływ technologii wiercenia i parametrów płuczki wiertniczej na przepuszczalność strefy przyodwiertowej;
7) obliczać ciśnienie złożowe i określać wielkość przeciwciśnienia płuczki wiertniczej na złoże w czasie dowiercania;
8) charakteryzować uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów eksploatacyjnych;
9) określać wpływ czynników szkodliwych występujących podczas eksploatacji ropy naftowej i gazu ziemnego na uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów;
10) określać warunki produkowania złóż ropy naftowej, gazu ziemnego i wody;
11) pobierać próbki i wykonywać pomiary podstawowych właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody;
12) obliczać: współczynnik sczerpania złoża, gęstość względną gazu ziemnego, opory przepływu ropy naftowej, gazu ziemnego i wody w złożu oraz współczynnik filtracji;
13) obliczać wydajność odwiertu ropno-gazowego i studni wierconej, wielkość depresji oraz promień zasięgu odwiertu (studni);
14) określać wpływ sposobu udostępniania złoża na wydajność odwiertu;
15) określać wpływ warunków złożowych na właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody oraz obliczać ciśnienie i temperaturę złożową;
16) określać właściwości złoża na podstawie przeprowadzonych badań laboratoryjnych ropy naftowej;
17) wykonywać podstawowe pomiary w odwiertach eksploatacyjnych (studniach) oraz interpretować ich wyniki;
18) określać potencjalne i optymalne wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego z odwiertu;
19) przeliczać ilość wydobywanego gazu ziemnego na warunki normalne oraz obliczać wykładnik gazowy i wodny;
20) dobierać średnicę i długość rur wydobywczych do eksploatacji samoczynnej;
21) dobierać średnicę zwężki produkcyjnej do eksploatacji samoczynnej ropy naftowej i gazu ziemnego;
22) charakteryzować rodzaje oraz obliczać wydajność żerdziowych pomp wgłębnych;
23) wykonywać projekty pompowania ropy naftowej z użyciem tłokowych pomp wgłębnych;
24) ustalać harmonogram pracy układu kieratowego;
25) projektować wydobycie ropy naftowej i wody z użyciem gazodźwigu;
26) wykonywać prosty projekt szczelinowania hydraulicznego i kwasowania odwiertu;
27) określać sposób nawodnienia i nagazowania złóż ropy naftowej oraz obliczać chłonność odwiertów zasilających przy nawadnianiu i nagazowaniu złóż;
28) charakteryzować proces technologiczny podziemnego wytopu siarki oraz uzasadniać jego parametry;
29) określać sposób ługowania pokładów soli kamiennej z wykorzystaniem otworów wiertniczych;
30) wykonywać prosty projekt likwidacji odwiertu eksploatacyjnego;
31) charakteryzować sposoby i określać zasady magazynowania ropy naftowej, gazu ziemnego, wody, gazoliny oraz wykonywać pomiary i obliczenia ilości cieczy w zbiornikach;
32) charakteryzować metody wstępnego oczyszczania ropy naftowej, odgazolinowania, osuszania, odsiarczania i odazotowania gazu ziemnego;
33) charakteryzować proces destylacji ropy naftowej i produkty tego procesu;
34) dobierać narzędzia wiertnicze i określać podstawowe parametry wiercenia;
35) przeprowadzać pomiary wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego oraz wykonywać pompowanie oczyszczające i pomiarowe studni wierconej;
36) wykonywać podstawowe prace z zakresu obróbki odwiertów eksploatacyjnych ropy naftowej;
37) sporządzać dzienne i miesięczne raporty produkcyjne wydobycia oraz raporty z nawadniania i nagazowania;
38) przewidywać zagrożenia występujące podczas wiercenia otworów i eksploatacji otworami;
39) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów geologicznych i górniczych;
40) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie projektowania procesów wydobywczych, dokumentowania wielkości wydobycia, sporządzania statystyk;
41) przygotowywać stanowisko pracy, oceniać prawidłowość prowadzonych prac, podejmować decyzje w sytuacjach trudnych i w sytuacjach zagrożenia.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) metody wiercenia otworów;
2) narzędzia wiertnicze;
3) płuczki wiertnicze;
4) technologia wiercenia otworów;
5) konstrukcje otworów - rurowanie i cementowanie;
6) metody odwiercania, udostępnianie złoża, próbna eksploatacja;
7) właściwości fizyczne kopalin;
8) energia złożowa a wydajność odwiertów;
9) pomiary wgłębne i pomiary wydobycia;
10) eksploatacja samoczynna ropy naftowej i gazu ziemnego;
11) pompowanie ropy naftowej;
12) gazodźwig i inne metody eksploatacji;
13) zabiegi intensyfikacji wydobycia ropy naftowej;
14) wtórne metody eksploatacji ropy naftowej;
15) eksploatacja wód podziemnych;
16) eksploatacja siarki i soli;
17) uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów;
18) obróbka odwiertów eksploatacyjnych;
19) rekonstrukcja i likwidacja odwiertów;
20) magazynowanie i transport kopalin;
21) stabilizacja i destylacja ropy naftowej;
22) oczyszczanie gazu ziemnego;
23) dokumentacja wydobywcza;
24) zagrożenia występujące podczas wiercenia otworów i eksploatacji otworami;
25) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy;
26) przepisy ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska;
27) przepisy geologiczne i górnicze.
BLOK: GEOLOGICZNY
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) wyjaśniać budowę geologiczną ziemi oraz określać skład pierwiastkowy skorupy ziemskiej;
2) rozróżniać najważniejsze minerały skałotwórcze oraz badać ich podstawowe właściwości;
3) rozróżniać poszczególne grupy i rodzaje skał oraz określać ich skład mineralogiczny;
4) określać strukturę i teksturę skał;
5) badać właściwości skał osadowych (twardość, porowatość, uziarnienie, przepuszczalność, wodochłonność) oraz analizować uzyskane wyniki i wyciągać wnioski;
6) określać wpływ zalegania skał na ich właściwości fizyczne oraz obliczać ciśnienie górotworu i temperaturę złożową w zależności od głębokości zalegania;
7) charakteryzować produkty wietrzenia oraz uzasadniać wpływ procesu wietrzenia skał na krążenie pierwiastków w przyrodzie;
8) wyjaśniać wpływ erozji na ukształtowanie powierzchni ziemi oraz warunki transportu i akumulacji materiału skalnego;
9) określać warunki sedymentacji osadów w środowisku wodnym (morskim), z uwzględnieniem powstawania węglowodorów;
10) określać warunki powstawania ropy naftowej i gazu ziemnego oraz warunki i kierunki ich migracji;
11) rozpoznawać i szkicować pułapki ropno-gazowe;
12) rozróżniać elementy tektoniki (fałdy, uskoki, wysady solne);
13) rozpoznawać na mapach i przekrojach geologicznych typy i rodzaje złóż ropno-gazowych;
14) wyznaczać bieg i upad warstw;
15) sporządzać przekroje geologiczne złóż ropy naftowej, gazu ziemnego i wody na podstawie danych uzyskanych z wierceń;
16) wykonywać profile geologiczne otworów wiertniczych z wykorzystaniem umownych oznaczeń skał;
17) czytać mapy geologiczne;
18) oceniać w przybliżeniu wiek utworów (skał) na podstawie skamieniałości przewodnich;
19) określać warunki powstawania i występowania złóż siarki i soli kamiennej;
20) określać skład chemiczny i właściwości fizyczne wód podziemnych oraz wyznaczać ich kierunek i prędkość przepływu na podstawie danych z otworów piezometrycznych;
21) wyjaśniać mechanizm krążenia wody w skorupie ziemskiej oraz interpretować podstawowe prawa ruchu wód podziemnych;
22) oceniać zasoby wód podziemnych Polski, zasoby wód mineralnych i leczniczych;
23) dokonywać podziału Polski na jednostki geologiczne i wskazywać rejony występowania złóż ropy naftowej, gazu ziemnego, siarki i soli oraz główne regiony hydrogeologiczne;
24) wskazywać rejony występowania surowców mineralnych na obszarze Polski;
25) sporządzać opis rdzenia wiertniczego;
26) wskazywać możliwości wykorzystania geofizyki wiertniczej do ustalania litologii przewiercanych warstw oraz wykrywania warstw ropno-gazowych i wyznaczania mineralizacji wody złożowej;
27) posługiwać się dokumentacją geologiczną.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) budowa ziemi;
2) mineralogia;
3) petrografia;
4) procesy wietrzenia skał;
5) erozja, działalność wód płynących;
6) sedymentacja;
7) tektonika;
8) geologia naftowa;
9) geologia historyczna;
10) hydrogeologia;
11) regiony geologiczne Polski;
12) złoża surowców mineralnych Polski;
13) elementy geofizyki wiertniczej;
14) dokumentacja geologiczna.
BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;
2) rozróżnić formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;
3) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;
4) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;
5) określać podstawowe awarie występujące w czasie prac wiertniczych przy eksploatacji surowców otworami wiertniczymi;
6) określać podstawowe zagrożenia dla środowiska naturalnego związane z wierceniem otworów ropno-gazowych, a także z eksploatacją, magazynowaniem i transportem ropy naftowej i produktów ropopochodnych;
7) używać sprzętu ochrony indywidualnej zależnie od warunków wykonywanej pracy i występującego zagrożenia;
8) określać przepisy prawa warunkujące prowadzenie prac geologicznych i wydobywczych surowców mineralnych;
9) charakteryzować pojęcie obszaru, terenu i zakładu górniczego oraz warunki ich wyznaczania i tworzenia;
10) określać warunki prowadzenia ruchu zakładu górniczego oraz zasady jego likwidacji;
11) określać zasady ustalania opłat za wydobywanie kopalin, a także ustalania kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa w tym zakresie;
12) określać uprawnienia organów nadzoru górniczego;
13) określać wymagane kwalifikacje osób ruchu zakładu górniczego oraz osób kierujących pracami górniczymi;
14) określać sposoby likwidacji szkód związanych z wierceniem i eksploatacją kopalin otworami wiertniczymi zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa;
15) wyjaśniać zasady zarządzania jakością;
16) wskazywać przepisy prawa określające warunki wydobywania kopalin;
17) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;
18) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy geologiczne i górnicze;
19) stosować przepisy prawa dotyczące działalności zawodowej;
20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
21) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
22) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy;
23) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;
24) prowadzić negocjacje;
25) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;
26) podejmować decyzje;
27) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów oraz oprogramowania użytkowego;
28) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;
29) przestrzegać zasad etyki.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) gospodarka rynkowa;
2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;
3) metody poszukiwania pracy;
4) dokumenty dotyczące zatrudnienia;
5) organizacja ochrony pracy w górnictwie;
6) ochrona indywidualna stosowana w górnictwie;
7) przepisy dotyczące zagrożeń naturalnych w kopalniach ropy naftowej i gazu ziemnego;
8) ratownictwo górnicze;
9) zasady zarządzania jakością;
10) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;
11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej;
12) bezpieczeństwo i higiena pracy;
13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;
14) wybrane zagadnienia prawa geologicznego i górniczego;
15) elementy ergonomii;
16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
17) elementy fizjologii i higiena pracy;
18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;
19) zasady i metody komunikowania się;
20) elementy socjologii i psychologii pracy;
21) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie użytkowe w języku obcym;
22) formy doskonalenia zawodowego;
23) etyka.
Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:
1) pracownia podstaw budowy i eksploatacji maszyn i urządzeń;
2) pracownia geologiczna;
3) pracownia wiertnictwa i eksploatacji otworowej;
4) pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki;
5) pracownia komputerowa;
6) pracownia techniczna;
7) warsztaty szkolne.
Pracownia podstaw budowy i eksploatacji maszyn i urządzeń powinna być wyposażona w:
1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);
2) przybory rysunkowe;
3) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe, montażowe i schematyczne;
4) normy PN-ISO, ISO;
5) dokumentacje techniczne, dokumentację techniczno-ruchową (DTR);
6) modele: rzutni, brył geometrycznych, części maszyn z przekrojami, sprzęgieł, hamulców, przekładni mechanicznych, mechanizmów;
7) modele układów hydraulicznych maszyn i urządzeń;
8) modele części maszyn z połączeniami kształtowymi;
9) elementy maszyn: połączenia, wały, osie, łożyska, sprężyny;
10) części maszyn z różnymi postaciami zużycia;
11) przyrządy pomiarowe;
12) elementy pasowane, wzorce chropowatości;
13) narzędzia do mechanicznej obróbki skrawaniem;
14) narzędzia i przyrządy montażowe i demontażowe;
15) katalog łożysk tocznych.
Pracownia geologiczna powinna być wyposażona w:
1) zestaw modeli krystalograficznych;
2) zbiór minerałów i skał;
3) rdzenie wiertnicze;
4) zestaw profili glebowych i geologicznych;
5) okazy skamieniałości przewodnich;
6) mikroskop polaryzacyjny;
7) busole i kompasy geologiczne;
8) mapy fizyczne i geologiczne;
9) tabele stratygraficzne;
10) przekroje geologiczne jednostek geologicznych Polski;
11) przekroje i mapy geologiczne złóż surowców mineralnych;
12) schematy aparatury geofizycznej i krzywe profilowań geofizycznych;
13) katalogi, atlasy, kopie dokumentacji geologicznej.
Pracownia wiertnictwa i eksploatacji otworowej powinna być wyposażona w:
1) zestaw narzędzi wiertniczych;
2) okazy skał, rdzeni wiertniczych;
3) materiały do sporządzania płuczek i zaczynów cementowych;
4) materiały do regulacji właściwości płuczek i zaczynów cementowych;
5) przyrządy do pomiaru właściwości płuczek i zaczynu cementowego;
6) projekt geologiczno-techniczny odwiertu;
7) modele maszyn i urządzeń eksploatacyjnych;
8) makiety instalacji;
9) próbki ropy naftowej, wody, siarki i soli oraz produktów ropopochodnych;
10) próbki skał ropnogazowych i skał nieprzepuszczalnych;
11) przyrządy do badania właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody;
12) dokumentacje techniczne i instrukcje obsługi maszyn i urządzeń górniczych;
13) katalogi, normy techniczne.
Pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki powinna być wyposażona w:
1) przyrządy pomiarowe;
2) próbki materiałów: przewodzących, elektroizolacyjnych, magnetycznych, konstrukcyjnych;
3) próbki przewodów elektrycznych;
4) elementy urządzeń grzejnych;
5) elementy układów automatyki górniczej;
6) zestawy łączników instalacyjnych;
7) typowe zabezpieczenia przed skutkami zwarć i przeciążeń;
8) modele: elektrochemiczne źródła prądu, silniki elektryczne prądu stałego i przemiennego, prądnice, proste instalacje elektryczne, stabilizatory napięcia;
9) proste układy elektroniczne (prostowniki, wzmacniacze);
10) modele prostych układów automatycznej regulacji;
11) elementy logiczne typu: OR, NOR, AND, NAND, EXOR;
12) schematy blokowe i ideowe typowych układów automatyki górniczej;
13) plansze z symbolami graficznymi elementów automatyki górniczej (elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych);
14) katalogi elementów automatyki górniczej;
15) normy PN-ISO, ISO.
Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w:
1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów);
2) drukarki i ploter;
3) oprogramowanie użytkowe;
4) programy do wspomagania projektowania;
5) programy specjalistyczne z zakresu projektowania procesów wydobywczych, eksploatacji środków trwałych, regulacji procesów technologicznych, dokumentowania wielkości wydobycia, prognozowania zagrożeń, sporządzania statystyki.
Pracownia techniczna powinna być wyposażona w:
1) przyrządy do pomiaru temperatury, ciśnienia, czasu (stoper), wagi laboratoryjne;
2) szkło laboratoryjne: menzurki, zlewki, kolby destylacyjne, chłodnice Liebiga;
3) przyrządy do pomiaru gęstości ropy naftowej (areometry, termoareometry, piknometry);
4) lepkościomierz Englera;
5) przyrządy do pomiaru napięcia powierzchniowego cieczy;
6) kalorymetr do oznaczania wartości opałowej gazu ziemnego;
7) wirówkę do oznaczania zanieczyszczeń w ropie naftowej;
8) suszarkę;
9) wstrząsarkę sitową;
10) zestaw laboratoryjny do badania przepuszczalności skał;
11) zestaw do badania filtracji cieczy przez ośrodek porowaty;
12) materiały do sporządzania płuczek wiertniczych i zaczynów cementowych;
13) mieszadło elektryczne;
14) przyrządy do badania właściwości płuczki wiertniczej: waga Baroid, prasa filtracyjna, lepkościomierze, szirometr;
15) materiały do zmiany i regulacji właściwości płuczek wiertniczych;
16) aparat Vicata;
17) przyrząd do badania rozlewności zaczynu cementowego;
18) formy do sporządzania belek cementowych;
19) aparat Michaelisa;
20) prasę hydrauliczną;
21) destylarkę.
Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w:
1) stanowiska: ślusarskie, stolarsko-ciesielskie, do obróbki mechanicznej, do kucia ręcznego;
2) stanowiska do lutowania;
3) stanowiska do montażu układów elektrycznych i elektronicznych;
4) stanowiska do montażu instalacji elektrycznych;
5) dokumentację warsztatową;
6) dokumentację techniczno-ruchową (DTR);
7) normy PN-ISO, ISO.
Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.
W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.
Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, przedsiębiorstwach górnictwa nafty i gazu ziemnego oraz przedsiębiorstwach hydrologicznych i uzdrowiskowych.
