Strona główna » Prawo » Najnowsze zmiany w prawie

Nowe prawo

Wykaz oraz profesjonalne omówienia najnowszych zmian w prawie. Eksperci analizują wprowadzone w stanie prawnym zmiany i porównują je do stanu obowiązującego poprzednio.

Najnowsze zmiany w prawie

Wchodzące w życie 20 maja zmiany w ustawie z 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. 2015 r. poz. 1393) mają na celu zagwarantowanie lepszej realizacji konstytucyjnej wolności zrzeszania się. Zdecydowano się wprowadzić do ustawy rozwiązania, które mają sprawić, że stowarzyszenia staną się bardziej niż dotychczas popularną formą prowadzenia działalności. Rola stowarzyszeń zostaje podkreślona m.in. przez podkreślenie prawa stowarzyszeń do działalności rzeczniczej, czyli do reprezentowania interesów zbiorowych członków wobec organów władzy publicznej.

Zmiany w przepisach o stowarzyszeniach rejestrowych
W zakresie podstawowej formy stowarzyszeń zmianie ulega minimalna ilość osób potrzebnych do założenia stowarzyszenia - wystarczy, że założycieli będzie nie piętnastu, jak dotychczas, lecz siedmiu. Wprowadzana jest również możliwość powołania przez założycieli władz stowarzyszenia, zamiast korzystania z instytucji komitetu założycielskiego. Za działania podjęte w celu rozpoczęcia działalności przez stowarzyszenie jeszcze przed jego rejestracją będą odpowiadać solidarnie członkowie zarządu.

Kolejna zmiana jest efektem istnienia rozbieżności w orzecznictwie w zakresie możliwości odpłatnego pełnienia funkcji przez członków organów stowarzyszenia. Statut stowarzyszenia będzie mógł zawierać postanowienia o możliwości przyznania im wynagrodzenia. Dodatkowo co prawda utrzymana zostaje zasada, że stowarzyszenie opiera swą działalność na pracy społecznej członków, ale jednocześnie zmienione przepisy dopuszczają zatrudnianie członków przez stowarzyszenie.

Doprecyzowano regulacje w zakresie tworzenia i funkcjonowania terenowych jednostek organizacyjnych stowarzyszenia. Przewidziano m.in. możliwość uzyskania osobowości prawnej przez takie jednostki – w takim przypadku niezbędne będzie dokonanie wpisu w KRS. W terenowych jednostkach organizacyjnych posiadających osobowość prawną będzie można powołać zarząd komisaryczny, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w ich działalności.


 

Zmiany w zakresie nadzoru
Następuje odejście od nadzoru prewencyjnego nad stowarzyszeniami. Dotychczas organ nadzorczy miał szereg uprawnień na etapie postępowania o zarejestrowanie stowarzyszenia – mógł się wypowiadać w sprawie wniosku, jak i przystąpić do postępowania jako zainteresowany. Według nowych reguł na etapie rejestracji stowarzyszenia sąd rejestrowy będzie jedynie zawiadamiał organ nadzorujący o już dokonanym wpisie.

Jednoznacznie określono w ustawie przesłanki nadzoru, jak i uprawnienia organu nadzorującego wobec stowarzyszenia.

Stowarzyszenia zwykłe
Zmiany w zakresie przepisów poświęconych stowarzyszeniom zwykłym mają zapewnić większą atrakcyjność tej drugiej, mniej sformalizowanej formie stowarzyszenia.

Nowelizacja przyznaje stowarzyszeniom zwykłym ułomną osobowość prawną – nie będą one co prawda osobami prawnymi, lecz będą mogły we własnym imieniu zaciągać zobowiązania, jak i nabywać prawa. Będą mieć również zdolność procesową.

Przesądzono kwestię odpowiedzialności za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego – ponosi ją każdy członek stowarzyszenia solidarnie z pozostałymi członkami oraz samym stowarzyszeniem. Jednocześnie jest to odpowiedzialność subsydiarna, gdyż powstaje dopiero wtedy, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia okaże się bezskuteczna.

Nowością jest możliwość powołania zarządu w stowarzyszeniu zwykłym – w takim przypadku kompetencje tego organu, skład i zasady wyboru jego członków powinny być zapisane w regulaminie. W dokumencie tym można również przewidzieć funkcjonowanie organu kontroli wewnętrznej.

Sam zarząd stowarzyszenia zwykłego, a w razie jego niepowołania – przedstawiciel stowarzyszenia, będą uprawnieni do dokonywania w imieniu stowarzyszenia czynności zwykłego zarządu. Na czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu potrzebna będzie zgoda wszystkich członków oraz udzielenie pełnomocnictwa do dokonania czynności.

W zakresie powstania stowarzyszenia zwykłego odchodzi się od dotychczas obowiązującego systemu poinformowania (notyfikacji) organu nadzorującego o rozpoczęciu działalności na rzecz uzyskania wpisu do ewidencji prowadzonej przez ten podmiot. Dopiero z momentem dokonania wpisu stowarzyszenie będzie mogło rozpocząć swoją działalność.

Stowarzyszenie zwykłe co prawda nadal nie będzie mogło prowadzić działalności gospodarczej, ale poszerzone zostają możliwości finansowania jego działalności. Zgodnie z nową regulacją będzie ono mogło przyjmować spadki, darowizny, zapisy i dotacje, jak i korzystać z dochodów z własnego majątku.

Przepisy ustawy nowelizującej przewidują również możliwość przekształcenia stowarzyszenia zwykłego w rejestrowe, jednak regulacja w tym zakresie wejdzie w życie dopiero 1 stycznia 2017 r.

Odpowiedzialność podatkowa
Znowelizowane przepisy Ordynacji podatkowej przewidują szczegółowe zasady odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe stowarzyszenia. W przypadku zaległości powstałych jeszcze przed wpisem stowarzyszenia do rejestru odpowiadać będą solidarnie wszystkie osoby działające w tym okresie na rzecz stowarzyszenia.

Za zaległości podatkowe stowarzyszenia zwykłego będą ponosić odpowiedzialność wszyscy członkowie zarządu solidarnie wraz z samym stowarzyszeniem. Będzie to odpowiedzialność nieograniczona rzeczowo. Jeżeli w stowarzyszeniu nie powołano zarządu, odpowiedzialność będzie spoczywać na wszystkich jego członkach solidarnie wraz z samym stowarzyszeniem.

Opisane wyżej zmiany związane są z wejściem w życie w dniu 20 maja 2016 r. ustawy z 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1923). W terminie 24 miesięcy od tej daty wszystkie stowarzyszenia powinny dostosować postanowienia statutów i regulaminów do nowej regulacji. Dodatkowo w tym terminie wszystkie dotychczas funkcjonujące stowarzyszenia zwykłe są zobowiązane do dokonania wpisu w odpowiedniej ewidencji. Efektem niedokonania tej czynności będzie rozwiązanie stowarzyszenia z mocy prawa.

Opracowanie: Andrzej Perzyna,

Źródło: dziennikustaw.gov.pl,

Wchodzą w życie zmiany przepisów o stowarzyszeniach

Tworzenie stowarzyszeń ma być łatwiejsze niż dotychczas, a kontrola nadzorcza nad ich działalnością ma mieć jasno wytyczone granice – to główne założenia wchodzącej w życie nowelizacji przepisów ustawy – Prawo o stowarzyszeniach.

Wchodzące w życie 20 maja zmiany w ustawie z 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. 2015 r. poz. 1393) mają na celu zagwarantowanie lepszej realizacji konstytucyjnej wolności zrzeszania się. Zdecydowano się wprowadzić do ustawy rozwiązania, które mają sprawić, że stowarzyszenia staną się bardziej niż dotychczas popularną formą prowadzenia działalności. Rola stowarzyszeń zostaje podkreślona m.in. przez podkreślenie prawa stowarzyszeń do działalności rzeczniczej, czyli do reprezentowania interesów zbiorowych członków wobec organów władzy publicznej.

Zmiany w przepisach o stowarzyszeniach rejestrowych

W zakresie podstawowej formy stowarzyszeń zmianie ulega minimalna ilość osób potrzebnych do założenia stowarzyszenia - wystarczy, że założycieli będzie nie piętnastu, jak dotychczas, lecz siedmiu. Wprowadzana jest również możliwość powołania przez założycieli władz stowarzyszenia, zamiast korzystania z instytucji komitetu założycielskiego. Za działania podjęte w celu rozpoczęcia działalności przez stowarzyszenie jeszcze przed jego rejestracją będą odpowiadać solidarnie członkowie zarządu.

Kolejna zmiana jest efektem istnienia rozbieżności w orzecznictwie w zakresie możliwości odpłatnego pełnienia funkcji przez członków organów stowarzyszenia. Statut stowarzyszenia będzie mógł zawierać postanowienia o możliwości przyznania im wynagrodzenia. Dodatkowo co prawda utrzymana zostaje zasada, że stowarzyszenie opiera swą działalność na pracy społecznej członków, ale jednocześnie zmienione przepisy dopuszczają zatrudnianie członków przez stowarzyszenie.

Doprecyzowano regulacje w zakresie tworzenia i funkcjonowania terenowych jednostek organizacyjnych stowarzyszenia. Przewidziano m.in. możliwość uzyskania osobowości prawnej przez takie jednostki – w takim przypadku niezbędne będzie dokonanie wpisu w KRS. W terenowych jednostkach organizacyjnych posiadających osobowość prawną będzie można powołać zarząd komisaryczny, w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w ich działalności.

Zmiany w zakresie nadzoru

Następuje odejście od nadzoru prewencyjnego nad stowarzyszeniami. Dotychczas organ nadzorczy miał szereg uprawnień na etapie postępowania o zarejestrowanie stowarzyszenia – mógł się wypowiadać w sprawie wniosku, jak i przystąpić do postępowania jako zainteresowany. Według nowych reguł na etapie rejestracji stowarzyszenia sąd rejestrowy będzie jedynie zawiadamiał organ nadzorujący o już dokonanym wpisie.

Jednoznacznie określono w ustawie przesłanki nadzoru, jak i uprawnienia organu nadzorującego wobec stowarzyszenia.

Stowarzyszenia zwykłe

Zmiany w zakresie przepisów poświęconych stowarzyszeniom zwykłym mają zapewnić większą atrakcyjność tej drugiej, mniej sformalizowanej formie stowarzyszenia.

Nowelizacja przyznaje stowarzyszeniom zwykłym ułomną osobowość prawną – nie będą one co prawda osobami prawnymi, lecz będą mogły we własnym imieniu zaciągać zobowiązania, jak i nabywać prawa. Będą mieć również zdolność procesową.

Przesądzono kwestię odpowiedzialności za zobowiązania stowarzyszenia zwykłego – ponosi ją każdy członek stowarzyszenia solidarnie z pozostałymi członkami oraz samym stowarzyszeniem. Jednocześnie jest to odpowiedzialność subsydiarna, gdyż powstaje dopiero wtedy, gdy egzekucja z majątku stowarzyszenia okaże się bezskuteczna.

Nowością jest możliwość powołania zarządu w stowarzyszeniu zwykłym – w takim przypadku kompetencje tego organu, skład i zasady wyboru jego członków powinny być zapisane w regulaminie. W dokumencie tym można również przewidzieć funkcjonowanie organu kontroli wewnętrznej.

Sam zarząd stowarzyszenia zwykłego, a w razie jego niepowołania – przedstawiciel stowarzyszenia, będą uprawnieni do dokonywania w imieniu stowarzyszenia czynności zwykłego zarządu. Na czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu potrzebna będzie zgoda wszystkich członków oraz udzielenie pełnomocnictwa do dokonania czynności.

W zakresie powstania stowarzyszenia zwykłego odchodzi się od dotychczas obowiązującego systemu poinformowania (notyfikacji) organu nadzorującego o rozpoczęciu działalności na rzecz uzyskania wpisu do ewidencji prowadzonej przez ten podmiot. Dopiero z momentem dokonania wpisu stowarzyszenie będzie mogło rozpocząć swoją działalność.

Stowarzyszenie zwykłe co prawda nadal nie będzie mogło prowadzić działalności gospodarczej, ale poszerzone zostają możliwości finansowania jego działalności. Zgodnie z nową regulacją będzie ono mogło przyjmować spadki, darowizny, zapisy i dotacje, jak i korzystać z dochodów z własnego majątku.

Przepisy ustawy nowelizującej przewidują również możliwość przekształcenia stowarzyszenia zwykłego w rejestrowe, jednak regulacja w tym zakresie wejdzie w życie dopiero 1 stycznia 2017 r.

Odpowiedzialność podatkowa

Znowelizowane przepisy Ordynacji podatkowej przewidują szczegółowe zasady odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe stowarzyszenia. W przypadku zaległości powstałych jeszcze przed wpisem stowarzyszenia do rejestru odpowiadać będą solidarnie wszystkie osoby działające w tym okresie na rzecz stowarzyszenia.

Za zaległości podatkowe stowarzyszenia zwykłego będą ponosić odpowiedzialność wszyscy członkowie zarządu solidarnie wraz z samym stowarzyszeniem. Będzie to odpowiedzialność nieograniczona rzeczowo. Jeżeli w stowarzyszeniu nie powołano zarządu, odpowiedzialność będzie spoczywać na wszystkich jego członkach solidarnie wraz z samym stowarzyszeniem.

Opisane wyżej zmiany związane są z wejściem w życie w dniu 20 maja 2016 r. ustawy z 25 września 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1923). W terminie 24 miesięcy od tej daty wszystkie stowarzyszenia powinny dostosować postanowienia statutów i regulaminów do nowej regulacji. Dodatkowo w tym terminie wszystkie dotychczas funkcjonujące stowarzyszenia zwykłe są zobowiązane do dokonania wpisu w odpowiedniej ewidencji. Efektem niedokonania tej czynności będzie rozwiązanie stowarzyszenia z mocy prawa.

Opracowanie: Andrzej Perzyna, RPE WK

Źródło: dziennikustaw.gov.pl, stan z dnia 19 maja 2016 r.

Rozporządzenie określa sposób prowadzenia ewidencji stowarzyszeń zwykłych, wzór takiej ewidencji oraz szczegółową treść wpisów w ewidencji. Omawiana ewidencja będzie prowadzona w postaci papierowej lub elektronicznej. Ewidencja w postaci elektronicznej z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego powinna być prowadzona w taki sposób, aby wydruk części lub całości danych zgromadzonych w ewidencji odzwierciedlał dane określone we wzorze ewidencji.

Rozporządzenie wskazuje ponadto, jaką treść należy wpisywać w poszczególnych kolumnach ewidencji. Dla każdego stowarzyszenia zwykłego wpisanego do ewidencji mają być prowadzone oddzielne akta obejmujące dokumenty będące podstawą dokonania wpisu w ewidencji. Wzór ewidencji stowarzyszeń zwykłych zawarty jest w załączniku do rozporządzenia.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 maja 2016 r. w sprawie prowadzenia ewidencji stowarzyszeń zwykłych, jej wzoru oraz szczegółowej treści wpisów (Dz. U. poz. 644) wejdzie w życie 20 maja 2016 r., czyli w tym samym dniu co nowelizacja Prawa o stowarzyszeniach, która wprowadza m.in. uproszczoną ewidencję stowarzyszeń zwykłych prowadzoną przez organy nadzorujące stowarzyszenia (ustawa z dnia 25 września 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. poz. 1923). Ewidencja ta będzie co do zasady jawna. Najistotniejsze dane będą udostępniane na stronie internetowej organu nadzorującego. Każdy będzie mieć prawo otrzymania zaświadczeń z ewidencji, natomiast dokumenty złożone do organu nadzorującego będą stanowić akta ewidencyjne, które będą dostępne dla osób mających interes prawny.

Stowarzyszenia zwykłe będą mogły rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji. Będą one mogły we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane.

 

Opublikowane właśnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości na nowo określiło sposób tworzenia kont w systemie teleinformatycznym, które będą niezbędne m.in. w zakresie elektronicznego postępowania wieczystoksięgowego.

Z dniem 1 lipca 2016 r. zaczną obowiązywać przepisy o elektronicznym postępowaniu wieczystoksięgowym. Wprowadzenie tych rozwiązań wymusiło przygotowanie szeregu nowych rozporządzeń uwzględniających nową formę postępowania wieczystoksięgowego.

Kwestie związane z prowadzeniem elektronicznego postępowania cywilnego na dzień dzisiejszy są ujęte m.in. w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 28 grudnia 2009 r. w sprawie trybu zakładania konta oraz sposobu posługiwania się podpisem elektronicznym w elektronicznym postępowaniu upominawczym (Dz. U. z 2009 r. Nr 226, poz. 1830). Jak sama nazwa wskazuje, ten akt ma obecnie zastosowanie ograniczone do jednego typu postępowania cywilnego. Zostanie on zastąpiony przez opublikowane właśnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 26 kwietnia 2016 r. w sprawie trybu zakładania i udostępniania konta w systemie teleinformatycznym obsługującym postępowanie sądowe (Dz. U. 2016 r. poz. 637).

W nowym rozporządzeniu przyjęto zasadę, że konto w systemie teleinformatycznym, za pomocą którego można wnosić pisma procesowe, będzie zakładane za pośrednictwem tego systemu. Do założenia konta będzie potrzebne podanie we wniosku takich danych, jak imię, nazwisko, numer PESEL, data i miejsce urodzenia, numer dokumentu tożsamości oraz adres korespondencyjny i adres poczty elektronicznej. Zasadniczo w tym zakresie sposób rejestracji nie odbiega od tego, który jest aktualnie przyjęty w ramach elektronicznego postępowania upominawczego.

Odrębne reguły przewidziano dla trybu zakładania konta w postępowaniu wieczystoksięgowym wszczynanym za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Konto będzie zakładane na pisemny wniosek osób uprawnionych, którymi są m.in. notariusz, komornik, naczelnik urzędu skarbowego, inne podmioty działające jako administracyjny organ egzekucyjny. Konto zostanie założone po automatycznej weryfikacji danych wnioskodawcy, czyli, przykładowo, porównania danych notariusza z informacjami zawartymi na liście notariuszy prowadzonej na podstawie art. 41a ustawy z 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie (Dz. U. z 2014 r. poz. 164 ze zm.). Charakterystyczne w tym zakresie ma być to, że po poprawnej weryfikacji danych wnioskodawca otrzyma ograniczony czasowo certyfikat dostępowy (certyfikat podpisu elektronicznego) umożliwiający uwierzytelnienie się na koncie. W przypadku postępowań innych niż wieczystoksięgowe do uwierzytelnienia wystarczające jest podanie nazwy użytkownika i hasła.

Rozporządzenie wskazuje, że jeżeli dana osoba ma już założone konto na potrzeby składania wniosków o wyszukanie ksiąg wieczystych w centralnej bazie danych ksiąg wieczystych, to będzie miała możliwość korzystania jedynie z tego konta w ramach elektronicznego postępowania wieczystoksięgowego – w takim przypadku założenie nowego konta nie będzie możliwe.

Nowe rozporządzenie wejdzie w życie z dniem 1 lipca 2016 r.

Opracowanie: Andrzej Perzyna, RPE WK

Źródło: dziennikustaw.gov.pl, stan z dnia 10 maja 2016 r.

Ograniczenia w obrocie ziemią rolną już obowiązują

Od 1 maja 2016 roku nowa lista leków refundowanych

Kontradyktoryjna procedura odchodzi z sądów karnych

Celem nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest wzmocnienie pozycji konsumentów poprzez poprawę narzędzi służących ich ochronie. Nowe rozwiązania były szeroko konsultowane ze środowiskami przedsiębiorców, prawników oraz organizacjami konsumenckimi.

Najważniejsze zmiany w ustawie:
•    Nowy model kontroli postanowień wzorców umów - to Prezes UOKiK w decyzji administracyjnej będzie rozstrzygał o niedozwolonym charakterze postanowienia wzorca umowy i zakazywał jego dalszego wykorzystywania.
•    Zakaz proponowania konsumentom nabycia usług finansowych, które nie odpowiadają ich potrzebom z uwzględnieniem dostępnych przedsiębiorcy informacji dotyczących cech konsumentów lub proponowanie nabycia tych usług w sposób nieadekwatny do ich charakteru. Celem tego rozwiązania jest nakłonienie przedsiębiorców do analizowania, czy dana usługa rzeczywiście odpowiada potrzebom konsumentów.
•    Możliwość wyrażenia poglądu istotnego w sprawie – Prezes UOKiK będzie mógł wyrazić pogląd w sprawie dotyczącej ochrony konkurencji i konsumentów przed sądem powszechnym, jeśli przemawia za tym interes publiczny.
•    Wprowadzenie instytucji tajemniczego klienta, która umożliwi uzyskanie informacji mogących stanowić dowód w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów.
•    Możliwość publikowania komunikatów i ostrzeżeń w publicznym radiu i telewizji – dzięki temu będzie możliwe szybkie i skuteczne ostrzeganie konsumentów o zachowaniach lub zjawiskach, które istotnie zagrażają ich interesom.
•    Prezes UOKiK będzie mógł wydawać decyzje tymczasowe, które umożliwią szybką reakcję na praktyki zagrażające zbiorowym interesom konsumentów. Jeżeli w toku postępowania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zostanie uprawdopodobnione, że praktyka przedsiębiorcy może spowodować poważne i trudne do usunięcia zagrożenia dla zbiorowych interesów konsumentów, decyzja tymczasowa zobowiąże przedsiębiorcę do zaniechania określonych działań.
 

Po nowelizacji jeżeli kodeks przewiduje grzywnę bez określenia jej wysokości, wymierza się ją w kwocie do trzech tysięcy złotych. Dotychczas obowiązujące przepisy przewidywały maksymalną grzywnę w wysokości pięciu tysięcy złotych.

Ustawa z dnia 11 marca 2016 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 437) obowiązuje od 15 kwietnia 2016 r.