W czwartek 3 maja wejdą w życie nowe przepisy dotyczące wzorów urzędowych formularzy pism procesowych w sprawach cywilnych oraz sposobu ich udostępniania.

Wzory zostały dostosowane do nowelizacji procedury cywilnej. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia wzorów i sposobu udostępniania urzędowych formularzy pism procesowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. poz. 450) reguluje materię zawartą dotychczas w dwóch aktach prawnych.

Rozporządzenie nie wprowadza zasadniczych zmian w treści urzędowych formularzy. Do nowych wymogów dostosowane zostały jedynie pouczenia, w których uwzględniony został nowy model wspierania procesu przez strony (przytaczania okoliczności faktycznych i dowodów) w postępowaniu cywilnym.

W rozporządzeniu znalazły się wzory formularzy związanych z zakładaniem i dokonywaniem wpisów do ksiąg wieczystych oraz pism składanych w toku postępowania uproszczonego i nakazowego, tj. m.in.: wzór pozwu w postępowaniu uproszczonym oraz wzór formularza sprzeciwu lub zarzutów od wyroku zaocznego lub nakazu zapłaty w sprawach, o których mowa w art. 1871 Kodeksu postępowania cywilnego.

W niewielkim stopniu zmieniają się zasady udostępniania formularzy pism procesowych. Urzędowe formularze pism składanych w postępowaniu uproszczonym nie będą już udostępniane w urzędach gminy. Doprecyzowano także, że wnioski składane w postępowaniu wieczystoksięgowym powinny być udostępniane w wydziałach ksiąg wieczystych sądów rejonowych oraz Centralnej Informacji Ksiąg Wieczystych.

Monika Sewastianowicz

Od 28 kwietnia obowiązywać będą nowe regulacje dotyczące umów o timeshare. Przepisy będą lepiej dostosowane do wymogów unijnych.

Ustawa określa m.in. zasady ochrony konsumentów, z którymi przedsiębiorcy zawierają umowy, oraz obowiązki przedsiębiorcy i konsumenta będących stronami umów: o timeshare, długoterminowy produkt wakacyjny, pośrednictwa w odsprzedaży timeshare lub długoterminowego produktu wakacyjnego oraz umów o uczestnictwo w systemie wymiany.

Przepisy definiują umowę timeshare jako umowę, na podstawie której konsument, odpłatnie, nabywa prawo do korzystania, w okresach wskazanych w umowie, z co najmniej jednego miejsca zakwaterowania, zawartą na okres dłuższy niż rok. Omawiany akt prawny wprowadza również zmiany w Kodeksie cywilnym. Uchyla art. 270(1) k.c., który stał się zbędny, ponieważ w ustawie znalazło się wyłączenie stosowania do określonych w przepisach umów art. 254 - 255 i art. 266 Kodeksu cywilnego.

Wprowadzono także sankcje za uchybienie obowiązkom określonym w ustawie. Według dodanego do Kodeksu wykroczeń art. 139a karze grzywny lub ograniczenia wolności podlega m.in. przedsiębiorca, który:

- zawiera z konsumentem umowę timeshare, umowę o długoterminowy produkt wakacyjny, umowę pośrednictwa w odsprzedaży timeshare lub długoterminowego produktu wakacyjnego, lub umowę o uczestnictwo w systemie wymiany, bez zachowania właściwych wymogów, dotyczących jej treści lub formy,

- żąda od konsumenta, z którym zawarł ww. umowy świadczenia przed upływem określonego w ustawie terminu do odstąpienia od umowy, lub świadczenie takie przed upływem tego terminu od konsumenta przyjmuje,

- żąda od konsumenta świadczenia przed rozwiązaniem umowy lub przed doprowadzeniem do nabycia lub zbycia przez konsumenta praw z ww. umów.

Tej samej karze podlega każdy, kto zawierając umowę timeshare sprzecznie z treścią nabywanego prawa oświadcza, że przedmiotem umowy jest własność.

Monika Sewastianowicz

3 maja 2012 r. wchodzi w życie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 kwietnia 2012 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności (Dz. U. poz. 443), którego treść została dostosowana do nowego brzmienia art. 783 § 1 k.p.c.

Zgodnie z nowym (od 3 maja 2012 r.) brzmieniem art. 783 § 1 k.p.c., "Klauzula wykonalności powinna zawierać stwierdzenie, że tytuł uprawnia do egzekucji, a w razie potrzeby oznaczać jej zakres. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, tytułowi egzekucyjnemu opiewającemu na świadczenie pieniężne w walucie obcej sąd nada klauzulę wykonalności ze zobowiązaniem komornika do przeliczenia zasądzonej kwoty na walutę polską według średniego kursu waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na dzień sporządzenia planu podziału, a jeżeli planu nie sporządza się - na dzień wypłaty kwoty wierzycielowi."

W rezultacie Minister Sprawiedliwości ustalił następujące brzmienie klauzuli wykonalności:

„W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, dnia ….. 20….. r. Sąd ….. w ….. stwierdza, że niniejszy tytuł uprawnia do egzekucji w całości/w zakresie ….. oraz poleca wszystkim organom, urzędom oraz osobom, których to może dotyczyć, aby postanowienia tytułu niniejszego wykonały, a gdy o to prawnie będą wezwane, udzieliły pomocy.”

Jeżeli sąd, nadając klauzulę wykonalności tytułowi egzekucyjnemu opiewającemu na świadczenie pieniężne w walucie obcej, zobowiązuje komornika do przeliczenia tego świadczenia na walutę polską, klauzula wykonalności powinna zawierać ponadto następującą treść: „Sąd zobowiązuje komornika do przeliczenia świadczenia pieniężnego wyrażonego w walucie obcej na walutę polską według średniego kursu waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na dzień sporządzenia planu podziału, a jeżeli planu nie sporządza się – na dzień wypłaty kwoty wierzycielowi.”.

Dotychczas obowiązujące rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 21 stycznia 2005 r. w sprawie określenia brzmienia klauzuli wykonalności (Dz. U. Nr 17, poz. 154 z późn. zm.), straci moc z dniem wejścia w życie rozporządzenia z dnia 5 kwietnia 2012 r., na podstawie art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381).

Wojciech Kowalski

Redakcja Publikacja Elektronicznych WKP

Z dniem 3 maja 2012 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381). W ramach nowelizacji dotychczasowe pojęcie „organizacje społeczne” zastąpiono określeniem „organizacje pozarządowe”.

W ocenie autorów nowelizacji, zakres pojęcia "organizacje pozarządowe" jest dostatecznie szeroki, aby objąć wszystkie jednostki mieszczące się w dotychczasowym określeniu „organizacje społeczne”, w tym związki zawodowe, a zarazem pozwala on uniknąć dotychczasowych wątpliwości co do przynależności do kręgu organizacji społecznych np. fundacji. Określenie to koresponduje również z szeroko stosowanym obecnie pojęciem „sektora pozarządowego” (non-governmental sector). Konsekwencją tej zmiany jest modyfikacja wszystkich tych przepisów k.p.c., które operowały terminem „organizacja społeczna”.

W nowym art. 61 § 1 k.p.c. uznano, że dla uzyskania przez organizację legitymacji procesowej celem wytoczenia powództwa na rzecz osoby fizycznej, niezbędne będzie uprzednie udzielenie przez tę osobę pisemnej zgody na występowanie organizacji na jej rzecz w konkretnej sprawie.

Zdaniem autorów nowelizacji, odmiennie aniżeli w razie wytoczenia powództwa, jeżeli organizacja przystępuje do strony toczącego się już postępowania, jej rola procesowa powinna polegać wyłącznie na pomocy tej stronie w uzyskaniu przez nią korzystnego orzeczenia; decydujący wpływ na przebieg procesu powinna jednak zachowywać sama strona, która wszczęła postępowanie i która jest materialnie zainteresowana jego wynikiem. Z założeniem tym nie koresponduje obecne brzmienie art. 62 k.p.c., odsyłające w takiej sytuacji do odpowiedniego stosowania przepisów o prokuratorze. Stąd też w nowym art. 62 § 2 k.p.c. przewidziano, że do przystąpienia organizacji pozarządowej do strony odpowiednie zastosowanie mają przepisy o interwencji ubocznej, do której nie mają odpowiedniego zastosowania przepisy o współuczestnictwie jednolitym (tzw. interwencja uboczna niesamoistna).

Nowy przepis art. 61 § 3 k.p.c. odpowiada częściowo dotychczasowemu art. 4796 k.p.c. z tym, że organizacja pozarządowa, której członkiem jest przedsiębiorca, będzie mogła także, za jego zgodą, wytoczyć na jego rzecz powództwo przeciwko innemu przedsiębiorcy w sprawie o roszczenia wynikające z działalności gospodarczej.

W treści nowego art. 61 § 4 k.p.c. postanowiono, że organizacja pozarządowa powinna dołączyć do pozwu lub swego przystąpienia wyrażoną na piśmie zgodę osoby fizycznej. Przesądza to, że dołączenie takiej zgody stanowi warunek formalny pisma procesowego, którego brak podlega usunięciu zgodnie z art. 130 k.p.c.

Wojciech Kowalski

Redakcja Publikacji Elektronicznych WKP

Z dniem 3 maja 2012 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381). W ramach nowelizacji dotychczasowe pojęcie „organizacje społeczne” zastąpiono określeniem „organizacje pozarządowe”.

W ocenie autorów nowelizacji, zakres pojęcia "organizacje pozarządowe" jest dostatecznie szeroki, aby objąć wszystkie jednostki mieszczące się w dotychczasowym określeniu „organizacje społeczne”, w tym związki zawodowe, a zarazem pozwala on uniknąć dotychczasowych wątpliwości co do przynależności do kręgu organizacji społecznych np. fundacji. Określenie to koresponduje również z szeroko stosowanym obecnie pojęciem „sektora pozarządowego” (non-governmental sector). Konsekwencją tej zmiany jest modyfikacja wszystkich tych przepisów k.p.c., które operowały terminem „organizacja społeczna”.

W nowym art. 61 § 1 k.p.c. uznano, że dla uzyskania przez organizację legitymacji procesowej celem wytoczenia powództwa na rzecz osoby fizycznej, niezbędne będzie uprzednie udzielenie przez tę osobę pisemnej zgody na występowanie organizacji na jej rzecz w konkretnej sprawie.

Zdaniem autorów nowelizacji, odmiennie aniżeli w razie wytoczenia powództwa, jeżeli organizacja przystępuje do strony toczącego się już postępowania, jej rola procesowa powinna polegać wyłącznie na pomocy tej stronie w uzyskaniu przez nią korzystnego orzeczenia; decydujący wpływ na przebieg procesu powinna jednak zachowywać sama strona, która wszczęła postępowanie i która jest materialnie zainteresowana jego wynikiem. Z założeniem tym nie koresponduje obecne brzmienie art. 62 k.p.c., odsyłające w takiej sytuacji do odpowiedniego stosowania przepisów o prokuratorze. Stąd też w nowym art. 62 § 2 k.p.c. przewidziano, że do przystąpienia organizacji pozarządowej do strony odpowiednie zastosowanie mają przepisy o interwencji ubocznej, do której nie mają odpowiedniego zastosowania przepisy o współuczestnictwie jednolitym (tzw. interwencja uboczna niesamoistna).

Nowy przepis art. 61 § 3 k.p.c. odpowiada częściowo dotychczasowemu art. 4796 k.p.c. z tym, że organizacja pozarządowa, której członkiem jest przedsiębiorca, będzie mogła także, za jego zgodą, wytoczyć na jego rzecz powództwo przeciwko innemu przedsiębiorcy w sprawie o roszczenia wynikające z działalności gospodarczej.

W treści nowego art. 61 § 4 k.p.c. postanowiono, że organizacja pozarządowa powinna dołączyć do pozwu lub swego przystąpienia wyrażoną na piśmie zgodę osoby fizycznej. Przesądza to, że dołączenie takiej zgody stanowi warunek formalny pisma procesowego, którego brak podlega usunięciu zgodnie z art. 130 k.p.c.

Wojciech Kowalski

Redakcja Publikacji Elektronicznych WKP

Wprowadzenie do k.p.c. kompleksowego rozwiązania, polegającego na możliwości zaskarżenia niektórych postanowień sądu drugiej instancji zażaleniem do innego składu tego sądu przewiduje ustawa z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381). Nowelizacja wchodzi w życie z dniem 3 maja 2012 r.

Zażalenie to przysługiwać będzie na postanowienia, których przedmiotem są:

1. oddalenie wniosku o wyłączenie sędziego,

2. zwrot kosztów procesu,

3. skazanie świadka, biegłego, strony, jej pełnomocnika oraz osoby trzeciej na grzywnę,

4. zarządzenie przymusowego sprowadzenia i aresztowania świadka,

5. odmowa zwolnienia świadka i biegłego od grzywny i świadka od przymusowego sprowadzenia.

Wyjątkiem będą postanowienia wydane w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji.

Do Kodeksu postępowania cywilnego wprowadzona też będzie możliwość zaskarżenia rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania. Zażalenie będzie się wnosić do Sądu Najwyższego. Zdaniem autorów nowelizacji, wybór zażalenia jako środka inicjującego kontrolę ze strony Sądu Najwyższego motywowany jest przez wzgląd na charakter kontrolowanego orzeczenia, jak również pożądaną szybkość kontroli.

Autorzy nowelizacji uzasadniają swoją decyzję przeprowadzonymi badaniami, z których wynika, że instytucja uchylenia wyroku sądu drugiej instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania jest nadużywana. Tymczasem obecny model postępowania cywilnego zakłada, że druga instancja stanowi instancję merytoryczną, w ramach której rozstrzygnięcie sprawy powinno nastąpić ex novo i zakończyć się wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia kończącego spór pomiędzy stronami. Zbyt częste uciekanie się do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji wraz z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania prowadzi do wypaczenia tego założenia i przedłużenia postępowania, stąd pojawienie się takiej zmiany Kodeksu postępowania cywilnego.

Wojciech Kowalski

Redakcja Publikacji Elektronicznych WKP

Wchodząca w życie 3 maja 2012 r. nowela Kodeksu postępowania cywilnego ma na celu usprawnienie postępowania rozpoznawczego i egzekucyjnego. Brak doprecyzowania niektórych przepisów może wywołać skutek przeciwny.

Wątpliwości budzi dodawany przez ustawę nowelizującą art. 7732. Dotyczy on zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej w sytuacji, gdy komornik na podstawie jednego tytułu wykonawczego prowadzi egzekucję z dwóch lub większej liczby składników majątku dłużnika, a tylko jeden z nich objęty jest zbiegiem. Przepis stanowi, że jeżeli w tych okolicznościach sąd postanowił, aby dalsza egzekucja była prowadzona w trybie administracyjnym, to wydaje się z urzędu dalszy tytuł wykonawczy oznaczając w nim, że stanowi on podstawę do dalszego prowadzenia egzekucji przez administracyjny organ egzekucyjny.

Przyjęcie takiego rozwiązania może rodzić trudności praktyczne w przypadku, gdy egzekucja prowadzona będzie z wielu składników. Omawiany przepis, w sytuacji zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej, zobliguje sądy do zawieszenia prowadzonych postępowań egzekucyjnych dotyczących poszczególnych składników majątku dłużnika i do wydawania dalszych tytułów wykonawczych odrębnie dla każdego z tych składników. Wydłuży to postępowanie zwłaszcza w przypadku, gdy właściwe miejscowo będą sądy i organ administracyjny mające siedzibę w różnych miejscowościach.

Monika Sewastianowicz