Pomoc publiczna i wyłączenia blokowe (grupowe)

Zgodnie z prawem UE pomoc publiczna jest zakazana. Od tej zasady istnieją jednak pewne wyjątki. Jednym z nich są tzw. wyłączenia blokowe, czyli takie typy pomocy, które mają przynosić społeczeństwu więcej korzyści niż ewentualne zakłócenia konkurencji. To im właśnie poświęcona jest pewna bardzo znana unijna regulacja.

Rozporządzenie w sprawie wyłączeń blokowych (grupowych) i jego zakres stosowania

Regulacja, o której tu mowa, to oczywiście rozporządzenie nr 651/2014 uznające niektóre rodzaje pomocy za zgodne z rynkiem wewnętrznym w zastosowaniu art. 107 i 108 Traktatu. Jest to jeden z aktów prawa Unii Europejskiej, po który Użytkownicy programów LEX sięgają najczęściej. Fakt ten nie powinien właściwie budzić zaskoczenia, skoro dopuszczalna na podstawie przedmiotowej regulacji pomoc publiczna, w tym ta przyznawana ze środków unijnych, stanowi zasadniczą część pomocy publicznej udzielanej w Polsce.

Warto podkreślić, że przepisy rozporządzenia nr 651/2014 są odzwierciedlane w większości krajowych podstaw udzielania pomocy publicznej (ustawach, rozporządzeniach i aktach prawa miejscowego). Na warunkach określonych w rozporządzeniu nr 651/2014 udzielana jest np.:

• pomoc publiczna w Polskiej Strefie Inwestycji,
• pomoc na działalność badawczo-rozwojową oraz
• większość przypadków innych kategorii pomocy inwestycyjnej, w szczególności na ochronę środowiska.

Komentarz do rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych 

Niewątpliwym wsparciem w zrozumieniu obszernej i zawiłej problematyki regulacji jest komentarz do tego aktu autorstwa Mikołaja Stasiaka i Andrzeja Kaznowskiego, którego czwarte już wydanie udostępniliśmy w programie LEX Prawo Europejskie. Biorąc pod uwagę formę opracowania komentarz do przedmiotowego rozporządzenia jest klasycznym komentarzem objaśniającym treść i znaczenie kolejnych przepisów tej regulacji – artykuł po artykule. Wczytując się w treść komentarza nie sposób nie zauważyć zwłaszcza niezwykłej erudycji i sprawności, z jaką jego Autorzy poruszają się po źródłach, na których opierają swoje wywody - od obszernej legislacji i orzecznictwa powiązanego z komentowanym rozporządzeniem, zarówno unijnego jak i polskiego, przez niezmiernie istotny dla zrozumienia praktycznego wymiaru regulacji dorobek decyzyjny Komisji Europejskiej, aż po bogatą literaturę, w tym zagraniczną. A wszystko to pisane językiem, który przystępnie opisuje skomplikowaną materię, jaką jest prawo pomocy publicznej.

Autorzy komentarza do rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych 

Z całą pewnością jakość opracowania gwarantują jego Autorzy - Mikołaj Stasiak i Andrzej Kaznowski, których nazwiska to uznane autorytety w zakresie prawa pomocy publicznej. Pierwszy z nich współtworzył Departament Monitorowania Pomocy Publicznej w Urzędzie Ochrony Konkurencji i Konsumentów, był autorem ustawy o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej, pracował na rzecz Komisji Europejskiej, a od 2008 r. prowadzi działalność doradczą z zakresu pomocy publicznej. Podobną, choć nieco krótszą ścieżkę zawodową związaną z prawem pomocy publicznej - od pracy w administracji publicznej do doradztwa - przeszedł także drugi z autorów.

Stan prawny komentarza do rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych 

Najnowsza wersja komentarza uwzględnia stan prawny na dzień 1 lutego 2025 r. Zostają w nim omówione zmiany wprowadzone rozporządzeniem 2023/1315, które weszły w życie 1 lipca 2023 r. Wprowadzone zmiany są obszerne i dotyczą większości kategorii pomocy publicznej, które na podstawie rozporządzenia nr 651/2014 korzystają ze zwolnienia z obowiązku notyfikacji pomocy publicznej Komisji Europejskiej. Kluczowe modyfikacje odnoszą się do pomocy publicznej na ochronę środowiska oraz cele związane z energią i klimatem, aby z jednej strony poszerzyć zakres dostępnych państwom członkowskim instrumentów wsparcia niezbędnych do realizacji polityki Europejskiego Zielonego Ładu, a z drugiej zapewnić spójność z obowiązującymi od stycznia 2022 r. Wytycznymi w sprawie pomocy państwa na ochronę klimatu i środowiska oraz cele związane z energią z 2022 r. Najważniejsze z wprowadzonych zmian polegają na:

• istotnym zwiększeniu możliwości udzielania pomocy w obszarze ochrony środowiska i energii, między innymi w celu wsparcia projektów energetyki odnawialnej, projektów dekarbonizacji, ekologicznej mobilności i bioróżnorodności, a także inwestycji w wodór odnawialny i zwiększenia efektywności energetycznej;
• rozszerzeniu możliwości udzielania pomocy w zakresie projektów szkoleniowych oraz wspierających zmianę kwalifikacji we wszystkich sektorach przez wyłączenie z obowiązku zgłoszenia pomocy szkoleniowej poniżej 3 mln euro;
• rozszerzeniu zwolnienia z obowiązku notyfikacji instrumentów łagodzących podwyżki cen energii elektrycznej, gazu i ciepła produkowanych;
• znaczącym podniesieniu tzw. progów notyfikacyjnych dla pomocy na ochronę środowiska oraz pomocy na badania, rozwój i innowacje oraz
• doprecyzowaniu i uproszczeniu reguł odnoszących się do pomocy na finansowanie ryzyka dla MŚP i dla przedsiębiorstw rozpoczynających działalność, jak również na rzecz produktów finansowych wspieranych w ramach funduszu InvestEU.

Jedną z istotnych zmian wprowadzonych przez rozporządzenie 2023/1315 było także przedłużenie okresu obowiązywania rozporządzenia nr 651/2014 do końca 2026 r., z zachowaniem dodatkowego sześciomiesięcznego okresu przejściowego.

Komentarz do rozporządzenia nr 651/2013 na polskim rynku i w ofercie LEX-a

Komentarz do rozporządzenia nr 651/2013 to niewątpliwie wyjątkowa publikacja. Jej wyjątkowość polega przede wszystkim na tym, że to jedyne tego rodzaju opracowanie przedmiotowej regulacji na polskim rynku.

Jeśli chodzi o ofertę programową LEX-a, to trzeba podkreślić, że komentarz jest dostępny wyłącznie w LEX Prawo Europejskie i wszystkich programach, których LEX Prawo Europejskie jest częścią składową.

Adresaci komentarza do rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych

Na koniec, warto kilka słów poświęcić adresatom komentarza. Z pewnością jest on przeznaczony dla szerokiego grona podmiotów. Po pierwsze, będą to organy administracyjne, odpowiedzialne za projektowanie instrumentów wsparcia, jak i za udzielanie pomocy. Po drugie, sięgnąć po tę publikację powinni beneficjenci pomocy, którymi mogą być zarówno podmioty publiczne, jak i prywatne. Wreszcie, komentarz będzie niewątpliwie cennym źródłem praktycznej wiedzy dla doradców prawnych i gospodarczych.

Rafał Bujalski | Senior Product Manager LEX Prawo Europejskie

Czytaj więcej w LEX Prawo Europejskie

Tagi:
• LEX Prawo Europejskie