Jesteś już użytkownikiem programów LEX?

Ustanowienie służebności drogi koniecznej

14 czerwca 2021

Potrzeba ustanowienia służebności drogi koniecznej ma miejsce wówczas, gdy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich. Dostęp do drogi publicznej musi być taki, by pozwolić właścicielowi korzystać z całej nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem. Gruntami sąsiednimi są nie tylko grunty pozostające w fizycznej styczności z nieruchomością, na potrzeby której służebność drogi koniecznej zostaje ustanowiona. Gruntami sąsiednimi są także grunty tak względem tej nieruchomości usytuowane, że zachodzi gospodarcza konieczność przeprowadzenia przez nie dojazdu do drogi publicznej lub do budynków gospodarczych.

Jak wskazują autorzy procedury Ustanowienie służebności drogi koniecznej, podstawą służebności drogi koniecznej może być:

  • umowa,
  • orzeczenie sądu,
  • zasiedzenie,
  • decyzja administracyjna.

Uczestnicy postępowania sądowego

W postępowaniu sądowym legitymowany do żądania ustanowienia służebności drogi koniecznej jest przede wszystkim:

  • właściciel nieruchomości, która nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich (współwłaściciel – w braku sprzeciwu innych współwłaścicieli reprezentujących większość udziałów we współwłasności) albo
  • posiadacz samoistny takiej nieruchomości, przy czym posiadacz samoistny może żądać jedynie ustanowienia służebności osobistej, a nie gruntowej i to dopiero wtedy, gdy właściciel nieruchomości nie chce lub nie może wystąpić o ustanowienie gruntowej służebności drogi koniecznej na podstawie art. 145 k.c.

Ustanowienia służebności drogi koniecznej może żądać także użytkownik wieczysty nieruchomości.

Znaczenie dowodu z opinii biegłego

Jak wskazano w ww. procedurze, w postępowaniu o ustanowienie drogi koniecznej istotny jest dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii.

Wyznaczenie przebiegu drogi koniecznej w tym zakresie wymaga wiadomości specjalnych, którymi sąd nie dysponuje. Przebieg służebności drogi koniecznej musi być bowiem oznaczony na mapie geodezyjnej sporządzonej według reguł obowiązujących przy oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych, opatrzonej klauzulą właściwego organu do spraw ewidencji gruntów i budynków, stwierdzającą, że mapa jest przeznaczona do dokonania wpisu w księdze wieczystej. Mapa taka stanowić będzie integralną część postanowienia co do istoty sprawy ustanawiającego służebność drogi konieczniej.

Uwzględniając zgromadzony w sprawie materiał sąd w postanowieniu dopuszczającym dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji i kartografii nakazać może przedstawienie w opinii wariantów przebiegu drogi koniecznej, aby następnie na etapie orzekania, kierując się przesłankami z art. 145 k.c. dokonać wyboru właściwego wariantu.

Kwestia wynagrodzenia

Autorzy procedury wskazują, że wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej może mieć charakter świadczeń okresowych. Takie świadczenia nie mogą obejmować okresu sprzed ustanowienia służebności.

Właścicielowi nieruchomości obciążonej przysługuje wynagrodzenie za ustanowienie służebności drogi koniecznej, chociażby nie poniósł z tego tytułu żadnej szkody. Jeżeli jednak szkodę taką poniósł, jest obowiązany wykazać jej wysokość.

Wysokość wynagrodzenia za ustanowienie służebności drogi koniecznej nie podlega obniżeniu na tej podstawie, że potrzeba ustanowienia tej służebności jest następstwem podziału nieruchomości dotychczas stanowiącej współwłasność właścicieli nieruchomości obciążonej i władnącej.

Ustanawiając drogę konieczną, sąd w szczególnie uzasadnionych wypadkach, ze względu na niewielki obszar nieruchomości obciążonej i konfigurację obu nieruchomości, może zamiast wynagrodzenia pieniężnego ustanowić służebność gruntową na nieruchomości wnioskodawcy, polegającą na korzystaniu z przygranicznego pasa gruntu tej nieruchomości na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej drogą konieczną, jeżeli odpowiada to interesowi społeczno-gospodarczemu.

Znacznie więcej informacji na temat przebiegu postępowania sądowego, można znaleźć we wspomnianej procedurze: Ustanowienie służebności drogi koniecznej.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej na temat samych procedur, zobacz krótki film https://www.youtube.com/watch?v=4d_sNsKQ3Qc opisujący tę kategorię dokumentów.

Nowe zasady obsadzania stanowiska dyrektora szkoły w okresie epidemii
Wojciech Kowalski

product manager Działu Legal

Więcej dowiesz się w 7 dniowym dostępie testowym w LEX Kancelaria Prawna!
Sprawdź m.in.:
Masz dostęp do LEX-a? Zaloguj się
Nie masz dostępu do LEX-a? Zamów dostęp testowy