Zmiany w ochronie zdrowia planowane na 2026 rok
Rok 2026 przynosi istotne zmiany w funkcjonowaniu systemu ochrony zdrowia, obejmujące zarówno organizację udzielania świadczeń, zasady wynagradzania pracowników medycznych, jak i obszary cyfryzacji, cyberbezpieczeństwa oraz prawa farmaceutycznego. Część regulacji jest już na etapie wdrażania, inne pozostają w fazie projektowej, jednak ich kierunek i zakres pozwalają przewidywać znaczące konsekwencje dla podmiotów leczniczych, pracowników ochrony zdrowia oraz pacjentów.
Centralna e‑rejestracja pacjentów
Jedną z kluczowych reform organizacyjnych jest stopniowe wdrażanie centralnej elektronicznej rejestracji pacjentów (CER). System ten opiera się na centralnym wykazie oczekujących, który docelowo zastąpi dotychczasowe listy prowadzone przez świadczeniodawców. Zgłoszenia do wykazu mają charakter centralny i są składane na podstawie oświadczenia pacjenta o pierwszorazowym charakterze wizyty.
Od 1 sierpnia 2026 r. CER zostanie rozszerzona na kolejne zakresy świadczeń, w tym m.in. leczenie chorób naczyń, chorób zakaźnych, endokrynologię, hepatologię, immunologię, nefrologię, neonatologię oraz leczenie gruźlicy i chorób płuc. Pełna integracja systemu planowana jest do 2029 r. Od 1 lipca 2026 r. świadczeniodawcy będą zobowiązani do umawiania wizyt wyłącznie za pośrednictwem CER, a wcześniejszym obowiązkiem będzie przekazanie harmonogramów przyjęć na co najmniej trzy miesiące.
Naruszenie obowiązków związanych z CER może skutkować wstrzymaniem płatności za świadczenia lub realizacją rozliczeń wyłącznie za wizyty umówione w systemie. Wdrożenie CER wiąże się z wyzwaniami technicznymi, organizacyjnymi i prawnymi, w szczególności w zakresie integracji systemów IT, obsługi e‑skierowań oraz aktualizacji dokumentacji dotyczącej ochrony danych osobowych.
Zmiany w zasadach wynagradzania w ochronie zdrowia
Kolejnym istotnym obszarem są planowane modyfikacje mechanizmu ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych. Obowiązujące obecnie przepisy przewidują coroczną waloryzację wynagrodzeń od 1 lipca, w oparciu o przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej.
Wśród rozważanych propozycji pojawiają się m.in. przesunięcie terminu waloryzacji na 1 stycznia, zmiana sposobu ustalania kwoty bazowej poprzez powiązanie jej z wynagrodzeniami w państwowej sferze budżetowej, a także obowiązek przypisywania pracowników do wyższej grupy zaszeregowania w przypadku podnoszenia kwalifikacji zawodowych za zgodą lub z inicjatywy pracodawcy. Dyskutowane są również kwestie gromadzenia danych o wynagrodzeniach lekarzy oraz dalsze kierunki regulacji kontraktów lekarskich.
Istotnym zagadnieniem są również przepisy dotyczące jawności i równości wynagrodzeń, wdrażające unijną dyrektywę w tym zakresie. Nowe regulacje wprowadzają obowiązek przejrzystości płac, wartościowania stanowisk oraz raportowania luki płacowej, a ich przestrzeganie będzie kontrolowane m.in. przez Państwową Inspekcję Pracy.
Nowelizacja ustawy refundacyjnej
Szeroka Nowelizacja Ustawy Refundacyjnej (tzw. projekt SZNUR) ma na celu uproszczenie procedur refundacyjnych oraz poprawę dostępności leków i wyrobów medycznych. Projekt zakłada m.in. zniesienie obowiązku przedstawiania dowodów dostępności leku na etapie składania wniosku refundacyjnego, wprowadzenie mechanizmów umożliwiających szybką refundację w sytuacjach niedoborów oraz zmiany w funkcjonowaniu Komisji Ekonomicznej.
Istotną zmianą jest planowane wyłączenie z refundacji leków OTC oraz wprowadzenie nowej kategorii dostępności refundacyjnej dla nieonkologicznych leków stosowanych w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Projekt przewiduje również utworzenie Systemu Wspomagania Decyzji w Polityce Lekowej (SWDPL), który ma umożliwić monitorowanie dostępności leków oraz analizę danych dotyczących ich stosowania.
Zmiany w prawie farmaceutycznym
Nowelizacja prawa farmaceutycznego stanowi konsekwencję wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z czerwca 2025 r., który zakwestionował dotychczasowy całkowity zakaz reklamy aptek. Projekt ustawy wprowadza nową definicję reklamy aptek i punktów aptecznych, dopuszczając informowanie o ofercie i usługach, przy jednoczesnym wprowadzeniu licznych ograniczeń, takich jak zakaz kierowania reklamy do dzieci, oferowania korzyści za zakup czy wywierania presji na pacjentów. Za naruszenie przepisów przewidziano administracyjne kary pieniężne do 100 000 zł.
Implementacja dyrektywy NIS2 w ochronie zdrowia
Znaczące obowiązki dla placówek medycznych wynikają z implementacji dyrektywy NIS2 dotyczącej cyberbezpieczeństwa. Podmioty lecznicze zostaną zaklasyfikowane jako podmioty kluczowe lub ważne w zależności od skali zatrudnienia. Nowe przepisy nakładają obowiązek wdrożenia systemowego zarządzania ryzykiem, zabezpieczeń technicznych, planów ciągłości działania, audytów cyberbezpieczeństwa oraz procedur zgłaszania incydentów.
Naruszenie obowiązków może skutkować bardzo wysokimi karami finansowymi, sięgającymi nawet kilku procent globalnego obrotu podmiotu.
Podsumowanie
Całość zmian wskazuje na systemową przebudowę organizacji ochrony zdrowia, w której kluczową rolę odgrywać będą cyfryzacja, transparentność oraz zwiększenie odpowiedzialności podmiotów leczniczych. Obszerność zmian w zakresie obszarów okalających system ochrony zdrowia jest odmianą, a jednocześnie uzupełnieniem zmian, które weszły w życie w 2025 roku.
.jpg)
