Przegląd Prawa Antydyskryminacyjnego - nowy półrocznik w LEX
Przegląd Prawa Antydyskryminacyjnego to nowe, wydawane przez Wolters Kluwer Polska czasopismo, którego głównym celem jest rozpowszechnianie w niezależny i bezstronny sposób wiedzy na temat prawa antydyskryminacyjnego i równościowego. Publikowane w nim treści są już dostępne.
Już teraz w LEX dostępne jest nowe czasopismo pt. Przegląd Prawa Dyskryminacyjnego. Jest to naukowy półrocznik prawniczy poświęcony problemom teorii i dogmatyki prawa antydyskryminacyjnego w prawie polskim oraz międzynarodowym. Jego głównym założeniem jest wyjście naprzeciw potrzebie bieżącego upowszechniania w polskim środowisku prawniczym wiedzy naukowej o strukturze, funkcjach i osobliwościach prawa antydyskryminacyjnego w sposób neutralny, wolny od wpływów ideologicznych, religijnych i politycznych.
Czasopismo adresowane jest przede wszystkim do środowisk naukowych, ale ma na celu również zachęcać decydentów politycznych i praktyków prawa do bardziej aktywnego oraz merytorycznego stosowania prawa antydyskryminacyjnego. Misją eksperckiego kolegium redakcyjnego jest podnoszenie jakości debaty publicznej oraz wspieranie obiektywnej analizy problemów równościowych.
Redaktorem naczelnym jest prof. dr hab. Andrzej Wróbel - sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku, redaktor naczelny „Państwa i Prawa” oraz założyciel i redaktor naczelny „Europejskiego Przeglądu Sądowego”. Jest autorem ponad 250 opracowań naukowych z dziedziny prawa postępowania administracyjnego oraz prawa europejskiego.
W pierwszym numerze ukazały się artykuły dotyczące między innymi równości małżeńskiej, przemocy wobec kobiet jako przestępstwa z nienawiści, likwidacji Stowarzyszenia Osób Narodowości Śląskiej czy zasady równego dostępu do świadczeń opieki zdrowotnej. W kolejnych wydaniach czytelnicy mogą spodziewać się dalszych analiz dotyczących równości, przeciwdziałania przemocy motywowanej uprzedzeniami, statusu mniejszości narodowych oraz zagadnień związanych z równym dostępem do świadczeń zdrowotnych.
Równość małżeńska
W artykule prof. Monika Płatek podkreśla, że równość małżeńska powinna być oczywistym standardem prawnym i społecznym, a jej brak stanowi formę systemowej dyskryminacji, sprzecznej z zasadą godności i niedyskryminacji gwarantowaną przez Konstytucję RP. Wskazuje, że współczesne małżeństwo jest przede wszystkim instytucją tożsamościową i wyrazem autonomii jednostki, a nie konstruktem opartym na dawnych, patriarchalnych rolach. Przypomina również, że polskie społeczeństwo w większości akceptuje związki jednopłciowe, a opór wobec równości małżeńskiej wynika głównie z politycznej kalkulacji. Przywołuje również kluczowe wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, który zobowiązał Polskę do zapewnienia parom tej samej płci prawnego uznania i ochrony. Podważa mit, jakoby wprowadzenie równości małżeńskiej wymagało złożonych reform, wskazując, że potrzebne są jedynie proste korekty w ustawach i dokumentach, zgodne z Konstytucją RP.
Przemoc wobec kobiet jako przestępstwo z nienawiści
Czy każde przestępstwo motywowane płcią jest przestępstwem z nienawiści? Dr Dominika Czerniak poddaje wnikliwej analizie pojęcia "przestępstwa z nienawiści" w kontekście przemocy wobec kobiet. Wskazuje, że choć często przemoc wynika z uprzedzeń wobec kobiet, nie każde takie przestępstwo spełnia kryteria „hate crime”. Jak wskazuje, trudnością jest swoista sprzeczność w legislacji. W przypadku kobiety, która doświadczyła przemocy seksualnej i udowodniła, że do czynności doszło z uwagi na jej pochodzenie, rasę czy religię, mamy do czynienia z przestępstwem nienawiści. Jeżeli powyższe cechy szczególne nie będą stanowiły głównych motywacji sprawcy, to nie będzie on podlegał surowszej odpowiedzialności - będzie to "zwykłe" przestępstwo. Ustalenie nienawistnej motywacji sprawcy jest więc kluczowe, aczkolwiek trudne dowodowo. Ponadto płeć jako cecha, która powinna być uwzględniona przy ustalaniu kryminalizacji przestępstw z nienawiści, jest kwestią sporną i niejednolicie uregulowaną w poszczególnych państwach.
Glosa krytyczna do wyroku Sądu Najwyższego w sprawie o molestowanie seksualne
Dr Eliza Maniewska w glosie do wyroku SN z 7.11.2018 r. w sprawie II PK 229/17 krytykuje przyjętą wykładnię pojęcia „niepożądanego zachowania” w kontekście molestowania seksualnego. Z uzasadnienia wyroku wynika, że wystąpienie zachowań pozawerbalnych, takich jak obraźliwe flirtowanie, wywoływanie presji o charakterze seksualnym czy czynienie sugestywnych uwag i sprośnych aluzji, może być uznzane za molestowanie wtedy, gdy wyrażony został sprzeciw wobec nich. Autorka zwraca uwagę, że w świetle przepisów molestowanie powinno być oceniane obiektywnie, a nie wyłącznie przez pryzmat subiektywnej reakcji ofiary - wykładnia przyjęta przez SN prowadzi do nadmiernego obciążenia ofiary i może wzmacniać jej procesową i faktyczną bezradność. Wyrok sprzed ośmiu lat pozostaje istotny dla współczesnego orzecznictwa, ponieważ sądy nadal się do niego odwołują, czego przykładem jest choćby postanowienie SN z 24 lipca 2024 r. w sprawie I PSK 85/23.
Czasopismo jest wydawane w wersji elektronicznej. Teksty są publikowane w otwartym dostępie na podstawie licencji Creative Commons CC BY-NC-ND 4.0.
.JPEG)
