PPWR wprowadza nowy model rozszerzonej odpowiedzialności producenta: rejestracja i zgodność z systemem warunkiem dostępu do rynku
Od 12 sierpnia 2026 r. przedsiębiorcy wprowadzający opakowania i produkty w opakowaniach na rynek UE będą musieli funkcjonować w nowym modelu rozszerzonej odpowiedzialności producenta (ROP). Rozporządzenie PPWR nie tylko doprecyzowuje, kto jest producentem, ale także uzależnia możliwość legalnego działania od rejestracji w odpowiednich systemach oraz realizacji obowiązków związanych z gospodarowaniem odpadami opakowaniowymi. Nowe wymogi obejmą również platformy internetowe i operatorów logistycznych.
Szersza definicja producenta
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2025/40 w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR) wprowadza jednolite zasady dotyczące całego cyklu życia opakowań w Unii Europejskiej. Jednym z kluczowych elementów nowych regulacji jest zmiana podejścia do rozszerzonej odpowiedzialności producenta. PPWR posługuje się szeroką definicją producenta. Status ten może uzyskać nie tylko wytwórca, lecz także importer lub dystrybutor, a o kwalifikacji decydują m.in. miejsce pierwszego udostępnienia opakowania, rodzaj prowadzonej działalności oraz państwo członkowskie, na którego rynku produkt jest oferowany. W praktyce oznacza to konieczność dokładnego przeanalizowania swojej roli w łańcuchu dostaw.
Odpowiedzialność za koszty zagospodarowania odpadów
Celem systemu ROP jest przypisanie konkretnym przedsiębiorcom odpowiedzialności za koszty zbierania, przetwarzania i recyklingu odpadów opakowaniowych. PPWR rozwija dotychczasowe rozwiązania funkcjonujące na gruncie przepisów odpadowych, jednocześnie harmonizując część obowiązków na poziomie unijnym. Szczególne znaczenie ma powiązanie odpowiedzialności producentów z tzw. ekomodulacją. Wysokość opłat ma zależeć od wpływu opakowania na środowisko. Przedsiębiorcy stosujący rozwiązania bardziej przyjazne środowisku – np. opakowania łatwiejsze do recyklingu, wielokrotnego użytku lub zawierające surowce wtórne – mogą liczyć na korzystniejsze warunki finansowe niż podmioty wykorzystujące mniej zrównoważone rozwiązania.
Nowe obowiązki dla platform internetowych i operatorów logistycznych
PPWR rozszerza katalog podmiotów zaangażowanych w egzekwowanie obowiązków wynikających z systemu ROP. Istotną rolę mają odegrać dostawcy platform internetowych oraz dostawcy usług realizacji zamówień. Przed dopuszczeniem przedsiębiorcy do sprzedaży produktów na rynku UE platformy internetowe będą zobowiązane do uzyskania informacji o jego rejestracji oraz potwierdzenia spełniania wymogów ROP. Podobne obowiązki weryfikacyjne obejmą podmioty świadczące usługi logistyczne. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości lub braku wymaganych informacji dostawcy będą mogli zawieszać świadczenie usług, co w praktyce może oznaczać ograniczenie dostępu do rynku.
Rejestr producentów obowiązkowy w całej UE
Jednym z najważniejszych narzędzi przewidzianych w rozporządzeniu jest obowiązek utworzenia rejestrów producentów w państwach członkowskich. Producent będzie musiał dokonać rejestracji w każdym państwie, w którym po raz pierwszy udostępnia opakowania lub produkty w opakowaniach. Brak rejestracji będzie skutkował zakazem wprowadzania produktów na rynek danego państwa członkowskiego. Tym samym rejestracja przestaje pełnić wyłącznie funkcję ewidencyjną i staje się warunkiem legalnego prowadzenia działalności. W Polsce funkcję rejestru ma pełnić rozbudowany system BDO, który zostanie dostosowany do wymagań wynikających z PPWR.
Zezwolenia na wykonywanie obowiązków ROP
Oprócz rejestracji PPWR przewiduje również mechanizm zezwoleń na wykonywanie obowiązków w zakresie rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Zarówno przedsiębiorcy realizujący obowiązki samodzielnie, jak i organizacje odpowiedzialności producenta będą musieli uzyskać stosowne uprawnienia od właściwego organu. Rozwiązanie to ma zapewnić, że obowiązki związane z gospodarowaniem odpadami opakowaniowymi będą wykonywane zgodnie z wymogami rozporządzenia i pod odpowiednim nadzorem.
Polska stawia na centralizację systemu
Równolegle trwają prace nad projektem ustawy wdrażającej rozwiązania PPWR do krajowego porządku prawnego. Zgodnie z opublikowanym na stronach RCL projektem ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) funkcję organizacji odpowiedzialności producenta dla opakowań miałby pełnić Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Projekt zakłada odejście od modelu opartego na wielu organizacjach odpowiedzialności producenta i stworzenie scentralizowanego systemu obejmującego całe terytorium kraju. Rozwiązanie to budzi dyskusje, zwłaszcza w kontekście zakresu centralizacji i wpływu na funkcjonowanie rynku.
Co to oznacza dla przedsiębiorców?
Wejście w życie PPWR oznacza, że obowiązki finansowe związane z gospodarowaniem odpadami opakowaniowymi zostaną uzupełnione o nowe wymogi organizacyjne i formalne. Kluczowe znaczenie będzie miało prawidłowe ustalenie statusu producenta, rejestracja w odpowiednich systemach, spełnienie wymogów ROP oraz przygotowanie do nowych obowiązków sprawozdawczych i kontrolnych. Dla wielu przedsiębiorców głównym wyzwaniem stanie się nie tylko finansowanie systemu gospodarowania odpadami, ale także zapewnienie zgodności działalności z nowymi zasadami dostępu do rynku unijnego.
Więcej na ten temat w komentarzu:
Rozszerzona odpowiedzialność producenta według rozporządzenia PPWR
.jpg)