Monika Kozłowska

Unijne regulacje dotyczące AML są jednymi z dynamiczniej nowelizowanych, a tematyka ta od lat figuruje na szczycie unijnej listy priorytetów legislacyjnych. Mając na uwadze szeroki zakres planowanych zmian, w tym przyjęcie rozporządzenia, którego postanowienia zastąpią materialnoprawne przepisy polskiej ustawy w sprawie przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowania terroryzmu ważnym jest, aby z odpowiednim wyprzedzeniem zapoznać się z głównymi zmianami przewidzianymi unijnym pakietem AML.

Fala kradzieży i oszustw związanych z rachunkami bankowymi przybiera na sile. Wystarczy chwila nieuwagi, aby stracić kilkadziesiąt lub nawet kilkaset tysięcy złotych. Czy okradziony posiadacz rachunku może dochodzić zwrotu swoich należności od banku?

Temat sankcji nakładanych na Rosję w związku z agresją na Ukrainę wciąż podlega dynamicznym zmianom i budzi liczne wątpliwości interpretacyjne. Ustawa sankcyjna stanowiła szybką reakcję polskiego legislatora na zmieniającą się sytuację geopolityczną, jednak jej stosowanie, również przez duże instytucje finansowe, takie jak banki czy ubezpieczyciele, nadal generuje liczne pytania.

4.06.2022 r. Europejski Urząd Nadzoru Bankowego opublikował (EBA) nowe wytyczne określające rolę i obowiązki AML officera oraz organu zarządzającego. Czy dokument przyczyni się do rozwiązania problemów, z jakimi zmagają się AML officerowie? Jak instytucje obowiązane wspierają swoich AML officerów? Czy system kształcenia AML officerów odpowiada potrzebom rynku?

Oś sporów związanych z kredytami frankowymi przenosi się na coraz bardziej szczegółowe problemy związane ze sposobem i charakterem rozliczeń banku z klientami. W orzecznictwie wciąż próżno poszukiwać jednolitej linii jeśli chodzi o kwestię daty wymagalności roszczeń, waluty w jakich roszczenia te powinny być zasądzane i terminach ich przedawnień.

Od 31.10.2021 r. wchodzą w życie kolejne zmiany wynikające z nowelizacji ustawy AML. Oznaczają one m.in. nowe obowiązki związane z weryfikacją danych w Centralnym Rejestrze Beneficjentów Rzeczywistych oraz ustaleniem statusu PEP zgodnie z nowym rozporządzeniem.

W razie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej, w przypadku gdy kwoty znajdujące się na rachunku bankowym nie wystarczają na pokrycie wszystkich egzekwowanych należności, bank dokonuje wypłat z tego rachunku na rzecz sądowego albo administracyjnego organu egzekucyjnego, który pierwszy dokonał zajęcia. Jednak w praktyce pojawia się wiele wątpliwości m.in. Jakie są przesłanki wystąpienia zbiegu egzekucji do rachunku?

16 kwietnia 2021 r. Komisja Nadzoru Finansowego wydała nową Rekomendacja R dotyczącą zasad klasyfikacji ekspozycji kredytowych, szacowania i ujmowania oczekiwanych strat kredytowych oraz zarządzania ryzykiem kredytowym. Analiza jej postanowień ma aktualnie kluczowe znaczenie, gdyż przynosi ważne zmiany w zakresie szacowania ryzyka kredytowego.

Nowelizacja ustawy AML, oprócz tego, że stanowi implementację dyrektywy to znacząco modyfikuje dotychczasowe brzmienie ustawy. Z pozoru drobne zmiany wynikające z nowelizacji w praktyce będą rodzić daleko idące obowiązki po stronie instytucji obowiązanych, które nie tylko muszą zmodyfikować swoje procedury wewnętrzne, ale na nowo przemyśleć procesy służące zapewnieniu skuteczności systemów AML.

Pytania, z którymi zmierzy się pełny skład Izby Cywilnej SN w uchwale, której podjęcie planowane jest na 25 marca 2021 r. - sprawiają, że będzie to "sądny" dzień dla banków i frankowiczów. Odpowiedzi na te pytania jednak - niezależnie od tego czy będą oceniane jako korzystne dla kredytobiorców, banków a może zmierzające do pogodzenia interesów od dawna zwaśnionych stron - postawią pełnomocników i sędziów przed koniecznością weryfikacji dotychczasowej praktyki.

W pierwszej połowie grudnia Rada Ministrów skierowała do Sejmu projekt ustawy o rozpatrywaniu reklamacji i sporów klientów podmiotów rynku finansowego oraz o Funduszu Edukacji Finansowej. Projekt od początku budził emocje ze względu na likwidację urzędu Rzecznika Finansowego odpowiedzialnego m.in. za ochronę interesów klientów podmiotów rynku finansowego i przekazanie tych kompetencji Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKIK).

Rok 2020 był rokiem wejścia w życie szeregu zmian w przepisach prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego. Niektóre z tych zmian były zmianami fundamentalnymi – taki charakter miało z pewnością znowelizowanie przepisów regulujących upadłość osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Inne były zmianami, które w założeniu miału usprawniać przebieg postepowania upadłościowego w jego dotychczasowym kształcie.

W dniu 1 stycznia 2020 r. weszły w życie nowe przepisy wprowadzone ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych. Znowelizowano cały szereg obowiązujących już ustaw, w tym szczególności ustawę o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, która jest nazywana od tej pory ustawą o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych.

Zgodnie z nowelizacją Rekomendacji S banki mogą proponować klientom nowy produkt tzw. kredyt z opcją „klucz za dług”. Jest to rodzaj kredytu hipotecznego, który w razie problemów finansowych umożliwia kredytobiorcy oddanie nieruchomości w zamian za zwolnienie z zobowiązań kredytowych.

W związku z ogłoszonym stanem epidemii spowodowanej wystąpieniem wirusa SARS-CoV-2 ustawodawca zdecydował się wprowadzić do systemu prawa restrukturyzacyjnego i prawa upadłościowego rozwiązania mające na celu ochronę przedsiębiorców przed gospodarczymi skutkami pandemii.

Określenie „wakacje kredytowe” paradoksalnie pojawiło i upowszechniło się w okresie pandemii COVID-19. Mianem tym zaczęto określać przywilej kredytobiorcy pozwalający mu na wnioskowanie o możliwość odroczenia płatności rat kapitałowo-odsetkowych. Początkowo uzyskanie tego przywileju było uzależnione od woli banku, czyli kredytodawcy. Jednak kolejna, czwarta odsłona tarczy antykryzysowej wprowadziła rozwiązanie znacznie bardziej definitywne.

Tarcza 4.0 ma stanowić wsparcie dla przedsiębiorców, którzy w czasach pandemii COVID-19 spotykają się z trudnościami w prowadzeniu swojej działalności bądź też jej prowadzenie jest w znacznym stopniu utrudnione. Zaproponowane rozwiązania pozwalają na dokonanie przez państwo dopłat do udzielonych kredytów, w ten sposób odciążając pod względem finansowym przedsiębiorcę.

Ustawa o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 określana jako "tarcza antykryzysowa 3.0" wprowadziła szereg unormowań w zakresie egzekucji z nieruchomości, wynagrodzenia za pracę oraz sposobu przyznawania środków z funduszu alimentacyjnego.

Stan epidemii COVID-19 znacząco wpłynął na codzienną rzeczywistość komorników. W związku z nałożonymi ograniczeniami już teraz utrudnione są m. in. licytacje, eksmisje, czy osobiste doręczenia korespondencji. Bieg terminów procesowych i sądowych m.in. w postępowaniach sądowych i postępowaniach egzekucyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na okres stanu epidemii.

Aktualne okoliczności kryzysowe związane z pandemią koronawirusa i środkami wdrażanymi w celu jej zapobiegania oddziałują na sektor bankowy wielopoziomowo. Na banki jako przedsiębiorców, tak samo, jak na pozostałych, wpływa ogólne spowolnienie oraz problemy kontrahentów – klientów i muszą się one nierzadko mierzyć z podobnymi problemami.