Monika Kozłowska

Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24 zakwestionował możliwość naliczania odsetek od części kredytu przeznaczonej na sfinansowanie kosztów kredytu. W praktyce krajowego orzecznictwa nie doprowadziło to jednak do jednolitego podejścia w zakresie stosowania sankcji kredytu darmowego (SKD).

Zdalny onboarding klienta banku podlega równolegle przepisom Prawa bankowego, ustawy AML i RODO. Kluczowe znaczenie ma właściwe powiązanie metod weryfikacji tożsamości z oceną ryzyka oraz określenie podstaw prawnych przetwarzania danych na każdym etapie procesu.

Od 30 czerwca 2026 r. obowiązują przepisy, które mają ograniczyć zjawisko wyłudzeń finansowych z wykorzystaniem skradzionych danych osobowych. Nowelizacja rozszerza możliwości weryfikacji tożsamości klientów przez wybrane instytucje, umożliwiając dostęp do fotografii z Rejestru Dowodów Osobistych po spełnieniu określonych warunków.

Rozporządzenie AMLR zmienia sposób postrzegania obowiązków organizacyjnych w obszarze AML/CFT. Wewnętrzne strategie, procedury i środki kontroli nie są już traktowane wyłącznie jako dokumentacja potwierdzająca zgodność, lecz jako podstawowy element systemu zarządzania ryzykiem.

Europejski pojedynczy punkt dostępu (ESAP) to nowa, unijna platforma internetowa zapewniająca scentralizowany dostęp do publicznie dostępnych informacji o podmiotach i ich produktach, istotnych dla usług finansowych i rynków kapitałowych. Rozwiązanie wdrażane jest w Polsce ustawą z 17.04.2026 r., która dostosowuje przepisy krajowe do tzw. pakietu ESAP.

Nowelizacja ustawy o rozpatrywaniu reklamacji wprowadza obowiązek zapewnienia klientom banków możliwości składania reklamacji w formie elektronicznej oraz porządkuje zasady udzielania odpowiedzi na reklamację. Zmiany mają charakter systemowy i obejmują cały sektor bankowy.

Brak możliwości zastosowania jednego ze środków bezpieczeństwa finansowego to sytuacja, z którą instytucje obowiązane mierzą się coraz częściej w praktyce AML. Nie każda trudność proceduralna oznacza jednak automatycznie konieczność zakończenia relacji z klientem - kluczowe znaczenie ma właściwa interpretacja przepisów oraz ocena ryzyka w konkretnym przypadku.

Usługi dodatkowe (Value Added Services - VAS) na stałe wpisały się w ofertę banków, zwłaszcza w powiązaniu z kredytami, rachunkami płatniczymi czy bankowością elektroniczną. Choć pozwalają one wzbogacić produkt bankowy i zwiększyć jego atrakcyjność, ich oferowanie wiąże się z istotnymi ryzykami prawnymi.

W ostatnim okresie w polskim i unijnym orzecznictwie pojawiły się istotne rozstrzygnięcia dotyczące skutków unieważnienia umów kredytowych zawierających nieuczciwe klauzule, w tym oparte na wskaźniku WIBOR.

14 lutego 2025 r. TSUE wydał wyrok w sprawie C-472/23 dotyczący sankcji kredytu darmowego. Kluczowym zagadnieniem w sprawie było ustalenie, czy naruszenie przez kredytodawcę obowiązków informacyjnych daje konsumentowi prawo do pełnego skorzystania z sankcji kredytu darmowego, tj. zwolnienia z obowiązku ponoszenia wszelkich kosztów kredytu, w tym odsetek i opłat. Omawiany wyrok TSUE może istotnie wpłynąć na sytuację kredytobiorców w Polsce.

Sankcja kredytu darmowego zyskuje coraz większe znaczenie w ostatnim czasie, jako kara dla instytucji udzielających pożyczki lub banków za naruszenie praw konsumentów w zakresie informacyjnym i nadmiernego naliczania kosztów. W ustawie o kredycie konsumenckim wymieniono naruszenia, które mogą skutkować nałożeniem sankcji i utratą dochodów przez kredytodawców.

W praktyce coraz częściej mamy styczność z przypadkami kradzieży tożsamości. Według ostatniego raportu Związku Banków Polskich w II kwartale 2023 r. odnotowano 2116 udaremnionych prób wyłudzeń na cudze nazwiska, co oznacza około 23 próby dziennie.

Zmiany wprowadzone przez ustawę o konsumenckiej pożyczce lombardowej powodują, że każdy podmiot, który do tej pory świadczył usługi udzielania finansowania na rzecz osób zajmujących się działalnością rolniczą, powinien przeprowadzić audyt swoich procedur i procesów w celu zidentyfikowania ewentualnych luk bądź konieczności dostosowania się do nowych realiów prawnych, które wejdą w życie od 7.01.2024 r.

W ostatnich miesiącach za sprawą jednego aktu prawnego doszło do olbrzymiej nowelizacji 41 ustaw. Mowa o ustawie z 16.08.2023 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z zapewnieniem rozwoju rynku finansowego oraz ochrony inwestorów na tym rynku, powszechnie znanej jako „Warzywniak”, która niesie za sobą szereg istotnych zmian m. in. w obszarze prawa usług płatniczych.

Oszustwa w transakcjach internetowych zdarzają się nieustannie, a ich celem coraz częściej padają nie pieniądze, ale dane związane z rachunkiem bankowym. Wystarczy nakłonić właściciela rachunku do ujawnienia niezbędnych informacji, np. poprzez kliknięcie w fałszywy link do autoryzacji płatności. Pozwala to oszustom na dowolne dysponowanie środkami z rachunku, do którego uzyskali dostęp, a jednocześnie ogranicza możliwość odzyskania środków przez klienta banku.

Bank jako podmiot zaufania publicznego jest zobowiązany m.in. do zapewnienia bezpieczeństwa przechowywanych środków pieniężnych. Jednym z jego obowiązków zmierzających do realizacji tego celu jest prowadzenie rzetelnej identyfikacji klientów i weryfikacji ich tożsamości. W ramach realizacji tego zadania banki są zobligowane do potwierdzania ustalonych danych identyfikacyjnych na podstawie dokumentu stwierdzającego tożsamość osoby fizycznej.

15 czerwca 2023 r. zapadł długo wyczekiwany wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie dotyczącej tzw. wynagrodzenia za korzystanie z kapitału. Sprawa ta jednak nie dotyczyła tylko roszczeń wysuwanych przez banki przeciwko kredytobiorcom, którzy zdecydowali się na pozew w celu stwierdzenia nieważności umowy kredytu frankowego, ale również potencjalnych, analogicznych roszczeń samych konsumentów.

10 maja 2023 roku SN wydał w składzie 7 sędziów uchwałę dotyczącą interpretacji art. 120 § 1 k.c. Ma ona duży wpływ na praktykę banków związaną z wypowiadaniem umów kredytów i liczeniem terminów przedawnienia oraz na dochodzenie roszczeń. Banki do tej pory kierowały się różnymi normami dlatego konieczne będzie ujednolicenie zasad wyliczania terminów dla wypowiedzianych kredytów.

Choć problematyka umów kredytów konsumenckich jest przedmiotem szczegółowej regulacji w ustawie o kredycie konsumenckim , konieczne jest uwzględnienie jej specyficznego charakteru na etapie dystrybucyjnym.

15 czerwca 2023 zapadł wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w głośnej sprawie C-520/21. Zgodnie z orzeczeniem Banki nie mogą domagać się od kredytobiorców wynagrodzenia za korzystanie z kapitału w przypadku stwierdzenia nieważności umowy.