Rafał Bułach

Reforma planowania przestrzennego przyniosła wiele zmian, w tym również zmiany przepisów dotyczących zakresu i procedury przygotowania strategii rozwoju gminy. Przygotowanie i opracowanie projektu strategii jest procesem skomplikowanym i wieloetapowym, wymagającym zarówno przeprowadzenia konsultacji społecznych, badań i nierzadko uwzględnienia współpracy z zewnętrznymi ekspertami. Warto pamiętać, że od 1 stycznia 2026 r., strategia stanie się dokumentem obowiązkowym.

Z dniem 1 lipca 2023 r. został odwołany stan zagrożenia epidemicznego. W efekcie wiele szczególnych rozwiązań prawno-administracyjnych przestało obowiązywać. Część z dniem uchylenia, część po upływie okresu przejściowego. Problematyczne może okazać się ustalenie, które z przepisów przestają obowiązywać i w jakim terminie.

Ogromna większość gmin w Polsce utworzyła jednostki pomocnicze. Stanowią one coraz ważniejszy element partycypacji obywatelskiej w bieżącej działalności gmin na lokalnym poziomie. Wykonują powierzone im przez gminę zadania publiczne, mogą zarządzać i korzystać z powierzonego mienia.

Zmiany w Kodeksie wyborczym można zaszeregować w różnych kategoriach, od kontrowersyjnych po fundamentalne. Faktycznie 1/3 artykułów Kodeksu ulegnie zmianie. Większość z nich ma istotne znaczenie i wpływ na kształt obowiązków samorządowych w ramach organizacji i przeprowadzenia nadchodzących wyborów parlamentarnych, jak również samorządowych i nie pozostawia wiele czasu na przygotowanie do zmian.

Nowy mechanizm w związku z sytuacją na rynku paliw ma na celu zapobieganie skokowym wzrostom opłat ponoszonych przez odbiorców za dostarczone ciepło na ogrzewanie i przygotowanie ciepłej wody użytkowej. Rozwiązanie pozwoli na zmniejszenie obciążeń finansowych, z którymi mierzą się zarówno gospodarstwa domowe, jak i instytucje użyteczności publicznej. Istotną rolę w realizacji tego zadania będą mieć organy wykonawcze gmin.

Przeprowadzenie ewidencji oraz kwalifikacji wojskowej wymaga cyklicznego zaangażowania urzędników zajmujących się kwestiami obronności w gminach w proces rejestracji poborowych. Poza rejestracją wojskową, urzędy mają również inne zadania związane z kwalifikacją wojskową, której celem jest dokonanie oceny zdolności fizycznej i psychicznej do czynnej służby wojskowej. Do kwalifikacji w 2023 r. ma stawić się ok. 230 tys. osób.

Nowelizacja przepisów w celu uproszczenia procedur administracyjnych dotknęła również instytucję ponagleń uregulowaną w kpa. Celem, jak tłumaczy ustawodawca, miało być odciążenie działalności organów administracji publicznej.

Nowe przepisy o zakupie preferencyjnym paliwa stałego umożliwiają gminom zaangażowanie się w mechanizm mający na celu zapewnienie mieszkańcom węgla w przystępnej cenie. Projekt ważny, ale nie pozbawiony kontrowersji. Jakie konsekwencje czekają na jednostki, które zgłoszą swój udział?

Obecność JST w nowych mediach, internecie czy serwisach społecznościowych jest faktem. Jest również nierzadko przyczyną problemów i wątpliwości, które mogą wpływać na bezpieczeństwo prawne jednostki. Na co należy zwrócić uwagę, w jaki sposób zabezpieczyć się przed ryzykiem, konsekwencjami i zapewnić prawne bezpieczeństwo w obszarach, w których JST ma styczność z prawami autorskimi?

Uchwalenie ustawy o obronie Ojczyzny, "kodyfikującej" dotychczas rozproszone przepisy związane z prawem wojskowym i obronnością, jest jednym z efektów działań wojennych w Ukrainie. Nowa regulacja w zakresie udziału i realizacji obowiązków JST nie stanowi systemowej rewolucji. Niemniej wprowadza nowe tryby i sposoby ich realizacji oraz na nowo kształtuje współpracę z odpowiednimi jednostkami służby wojskowej.

W ramach realizacji zasady jawności gospodarowania środkami publicznymi nastąpiła zmiana ustawy o finansach publicznych. Nowelizacja przepisów ustanawia nowy obowiązek związany z udostępnianiem informacji o umowach zawieranych przez jednostki sektora finansów publicznych. W efekcie wszystkie jednostki samorządu terytorialnego będą zobowiązane do zamieszczania danych w prowadzonym przez Ministra Finansów rejestrze umów o wartości powyżej 500 zł.

Z dniem 16 września 2021 r. zmianie uległ zakres dopuszczalnych ograniczeń trwałości decyzji administracyjnej. Nowelizacja przepisów, modyfikując instytucję stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnych, umożliwia podważanie wszystkich decyzji spełniających przesłanki znowelizowanego przepisu, nie tylko tych związanych z reprywatyzacją.

Kontrola zarządcza jest bardzo istotnym dla samorządów elementem zarządzania własną działalnością. Jest to sposób na zapewnienie wysokiej jakości pracy oraz usług świadczonych przez urząd. Równocześnie stałym elementem kontroli zarządczej i gwarantem efektywnego funkcjonowania jednostek sektora finansów publicznych jest zarządzanie ryzykiem.

Młode pokolenie domaga się większego udziału w procesie decyzyjnym na poziomie samorządu - wynika z uzasadnienia zmian samorządowych ustaw ustrojowych. W efekcie nastąpiło wzmocnienie młodzieżowych rad i sejmików.

Lokal za grunt to nowa inicjatywa dla gmin, której głównym celem jest wspierania tzw. społecznego budownictwa mieszkaniowego. Program ma umożliwić gminom zwiększenie oferty mieszkań na swoim terenie bez angażowania się w ich budowę. Za nabyte od gminy w przetargu nieruchomości inwestor częściowo zapłaci lokalami. Dodatkową korzyścią dla gmin jest możliwość otrzymania wsparcia finansowego na przedsięwzięcia infrastrukturalne.

Sygnaliści - to osoby pracujące dla organizacji publicznej czy prywatnej lub utrzymujące kontakt z taką organizacją, które w związku ze swoją działalnością zawodową zgłaszają naruszenia szkodliwe dla interesu publicznego. Obowiązek wdrożenia mechanizmu ochronnego sygnalistów zostanie nałożony na szereg rozmaitych podmiotów ze sfery publicznej, jak i prywatnej. Do grupy podmiotów obowiązanych można zaliczyć także jednostki samorządu terytorialnego.

Czy dopuszczalne jest wykonywane pracy zdalnej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w okresie kwarantanny lub izolacji? Czy pracodawca może wydać polecenie pracy zdalnej pracownikowi w takim stanie? Jakie świadczenia przysługują pracownikom? W związku z zakresem epidemii takie pytania coraz częściej mogą nurtować zarówno pracodawców, jak i pracowników.

Dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje pracownikom oraz innym osobom objętym ubezpieczeniem chorobowym w związku ze skutkami wywołanymi przez epidemię koronawirusa, w okresach wyznaczonych przez kolejne rozporządzenia wydawane na podstawie art. 4 ust. 3 specustawy covidowej. Wraz ze wzrostem zachorowań i w efekcie decyzją zamknięcia kolejnych placówek edukacyjno-wychowawczych, od 9 listopada przywrócona została możliwość ubiegania się o świadczenie.

Osoby pobierające zasiłki, którym w związku z pandemią pracodawca zmniejszył wymiar etatu lub niekorzystnie zmienił warunki zatrudnienia na mocy specustawy covidowej, mogą uzyskać po przeliczeniu wyższe świadczenia. Wraz z publikacją nowelizacji przepisów zmieniły się zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Kwalifikujące się świadczenia, uzyskane przed wejściem nowej regulacji mogą podlegać ponownemu przeliczeniu

Zmiany unijnych regulacji w zakresie delegowania pracowników w ramach Unii Europejskiej oznaczają duże zmiany również dla pracodawców. Przepisy obowiązujące od 30 lipca 2020 r. nakładają na delegujących pracodawców obowiązek znajomości lokalnego porządku prawnego państwa przyjmującego oraz potencjalny wzrost kosztów delegowania.