Odwołanie od decyzji PIP o istnieniu stosunku pracy – nowe postępowanie od 8 lipca 2026 r.
8 lipca 2026 r. weszła w życie nowelizacja pozwalająca okręgowemu inspektorowi pracy na przekształcenie umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę. Ze względu na doniosłe skutki takich decyzji, ustawodawca wprowadził nowe, odrębne postępowanie przed sądami, umożliwiające ich kontrolę. Zmiany objęły także zasady zaskarżania decyzji dotyczących rygoru natychmiastowej wykonalności oraz interpretacji indywidualnych wydawanych przez Państwową Inspekcję Pracy. Dowiedz się, jak skutecznie odwołać się od takich decyzji i jakie wymogi należy spełnić w toku nowego postępowania.
Od 8 lipca 2026 r. obowiązuje nowe postępowanie odrębne w sprawach dotyczących odwołań od decyzji Głównego Inspektora Pracy w przedmiocie interpretacji indywidualnych, odwołań od decyzji okręgowego inspektora pracy w przedmiocie stwierdzenia istnienia stosunku pracy oraz zażaleń na postanowienia o nadaniu decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności. Przepisy wprowadza ustawa z 11.03.2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (dalej: nowelizacja ustawy o PIP). Dokonała ona istotnych zmian w ustawie z 17.11.1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (dalej: KPC).
Nowe kompetencje okręgowych inspektorów pracy
Zgodnie z dodanym art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIP, w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione do stwierdzenia w drodze decyzji istnienia stosunku pracy. Dotyczy to sytuacji, w których zawarto umowę cywilnoprawną albo osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 KP powinna być zawarta umowa o pracę.
Zastrzega się jednak, że warunkiem wydania decyzji o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy jest niewykonanie polecenia, o którym mowa w art. 11 ust. 2 pkt 2 ustawy o PIP, czyli zajęcia stanowiska w sprawie.
Który sąd rozpozna odwołanie od decyzji PIP o stosunku pracy?
Odwołanie od decyzji rozpoznawane będzie w postępowaniach przed sądami powszechnymi, a nie administracyjnymi. Jak wskazuje ekspert LEX Kancelaria Prawna dr hab. Marcin Dziurda, rozwiązanie to wynika z dwóch istotnych przewag sądów powszechnych: możliwości prowadzenia pełnego postępowania dowodowego oraz wydawania wyroków reformatoryjnych, czyli bezpośrednio zmieniających zaskarżoną decyzję, a nie wyłącznie ją uchylających.
Koncentracja dowodów w sprawie odwołania od decyzji PIP
Postępowanie odwoławcze od decyzji okręgowego inspektora pracy o stwierdzeniu istnienia stosunku pracy opiera się na zasadzie koncentracji dowodów. Wszystkie twierdzenia i dowody należy przedstawić już w odwołaniu lub odpowiedzi na nie, a późniejsze ich zgłoszenie jest możliwe tylko wyjątkowo. W sprawie występują trzy strony: zatrudniający, zatrudniony oraz okręgowy inspektor pracy, który działa we własnym imieniu i ma szczególną zdolność sądową oraz procesową.
Postanowienia o nadaniu decyzjom rygoru natychmiastowej wykonalności
Wprzewidziana została kontrola sądowa postanowień w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. W myśl art. 477(7f) § 1 KPC sąd orzeka postanowieniem w sprawie wniosku lub zażalenia dotyczącego rygoru natychmiastowej wykonalności. Dotyczy to sytuacji, gdy w odwołaniu zawarto wniosek o uchylenie rygoru nadanego zaskarżonej decyzji. Tak samo będzie, gdy wniesiono zażalenie na postanowienie okręgowego inspektora pracy o nadaniu decyzji takiego rygoru.
Więcej na temat środków odwoławczych od decyzji i postanowień związanych z przekształceniem umów cywilnoprawnych dowiesz się z LEX Kancelaria Prawna.
