Rozporządzenie bateryjne a obowiązki producentów. Co zmienia się na rynku baterii?
Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) przestaje być zagadnieniem dotyczącym wyłącznie odpadów. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/1542 w sprawie baterii i zużytych baterii wprowadza kompleksowy system odpowiedzialności za cały cykl życia baterii – od ich wprowadzenia na rynek po zbiórkę, recykling i odzysk surowców. Co istotne, nowe obowiązki mogą objąć znacznie szerszą grupę przedsiębiorców, niż mogłoby się wydawać na pierwszy rzut oka.
Nie tylko producenci baterii. Kogo obejmą nowe obowiązki?
Rozporządzenie bateryjne przyjmuje bardzo szeroką definicję producenta. Status ten mogą uzyskać nie tylko podmioty faktycznie wytwarzające baterie, lecz także importerzy, dystrybutorzy sprzedający produkty pod własną marką, przedsiębiorcy wprowadzający na rynek wyroby zawierające baterie oraz firmy prowadzące sprzedaż internetową do klientów w innych państwach członkowskich UE.
W praktyce nowe regulacje mogą dotyczyć producentów elektronarzędzi, sprzętu elektronicznego, hulajnóg elektrycznych, zabawek czy innych urządzeń wyposażonych w baterie. Dla wielu przedsiębiorców kluczowym wyzwaniem będzie już samo ustalenie, czy ich działalność powoduje uzyskanie statusu producenta w rozumieniu unijnych przepisów.
Rozporządzenie obejmuje przy tym niemal wszystkie kategorie baterii, w tym baterie przenośne, przemysłowe, do pojazdów elektrycznych, baterie LMT oraz baterie wbudowane w inne produkty.
Producenci zapłacą za cały system gospodarowania zużytymi bateriami
Jednym z podstawowych założeń nowych regulacji jest przeniesienie na producentów odpowiedzialności finansowej i organizacyjnej za funkcjonowanie systemu gospodarowania zużytymi bateriami. Oznacza to konieczność pokrywania nie tylko kosztów zbiórki, transportu i recyklingu odpadów, ale także wydatków związanych z analizami, sprawozdawczością, zbieraniem danych oraz działaniami informacyjnymi kierowanymi do użytkowników końcowych.
Rozporządzenie przewiduje również obowiązek rejestracji producentów w każdym państwie członkowskim, w którym po raz pierwszy udostępniają baterie na rynku. Rejestracja nie będzie miała wyłącznie charakteru formalnego – stanie się warunkiem legalnego prowadzenia działalności objętej zakresem regulacji.
Szczególne znaczenie mają także obowiązki przedsiębiorców prowadzących sprzedaż transgraniczną przez internet. W wielu przypadkach będą oni zobowiązani do wyznaczenia upoważnionego przedstawiciela odpowiedzialnego za realizację wymogów ROP w państwie sprzedaży.
Ekomodulacja i organizacje odpowiedzialności producenta. Co zmieni projekt polskiej ustawy?
Nowy system przewiduje możliwość wykonywania obowiązków indywidualnie lub za pośrednictwem organizacji odpowiedzialności producenta (OOP). Jednocześnie projekt ustawy o bateriach i zużytych bateriach (UC107), który ma dostosować polski porządek prawny do rozporządzenia, zakłada, że producenci będą realizowali swoje obowiązki właśnie poprzez takie organizacje.
Istotnym elementem systemu stanie się tzw. ekomodulacja. Mechanizm ten ma powiązać wysokość opłat ponoszonych przez producentów z wpływem produktów na środowisko. Niższe koszty mają ponosić podmioty wprowadzające baterie łatwiejsze do recyklingu, zawierające większy udział materiałów odzyskanych lub projektowane zgodnie z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym. Wyższe opłaty mogą natomiast dotyczyć produktów generujących większe koszty środowiskowe.
Projektowana ustawa ma również określić krajowy system nadzoru, właściwe organy oraz sankcje za naruszenie obowiązków wynikających z rozporządzenia bateryjnego. Choć wiele przepisów rozporządzenia stosuje się bezpośrednio, to właśnie krajowe regulacje przesądzą o praktycznym funkcjonowaniu systemu w Polsce.
Na co powinny zwrócić uwagę firmy?
Rozporządzenie bateryjne wprowadza jeden z najbardziej rozbudowanych systemów rozszerzonej odpowiedzialności producenta w prawie środowiskowym UE. Przedsiębiorcy powinni jak najszybciej zweryfikować, czy posiadają status producenta, przeanalizować zakres nowych obowiązków oraz przygotować się na dodatkowe wymagania organizacyjne, rejestracyjne i finansowe. W wielu przypadkach konieczne będzie także dostosowanie modeli biznesowych, łańcuchów dostaw oraz strategii projektowania produktów do wymogów gospodarki o obiegu zamkniętym.
Więcej na ten temat w komentarzu:
Rozszerzona odpowiedzialność producenta według rozporządzenia bateryjnego
