Michał Malinowski

Od 1 listopada 2025 r., zgodnie z harmonogramem Ministerstwa Finansów, pojawi się możliwość pobierania certyfikatów KSeF. Podatnicy będą mogli je wygenerować za pomocą API KSeF 2.0. Uwierzytelnienie certyfikatem KSeF oraz jego wykorzystanie przy wystawianiu faktur będzie jednak możliwe dopiero od 1 lutego 2026 r.

Obecnie wiele firm, księgowych czy biur rachunkowych intensywne przygotowuje się do wystawiania faktur w formacie xml, zgodnym ze strukturą FA(3). Już bowiem od 1 lutego 2026 r. duzi podatnicy, a od 1 kwietnia 2025 r. wszyscy pozostali zaczną wystawiać faktury w Krajowym Systemie e-Faktur (KSeF). Co istotne fazowanie nie dotyczy obowiązku odbierania faktur za pośrednictwem KSeF. Tu obowiązuje jedna data i jest nią 1 lutego 2026 r.

Po początkowym falstarcie specjalnego systemu elektronicznego do wystawiania i odbierania faktur KSeF, odroczeniu jego wejścia w życie, kilkumiesięcznych konsultacji, kolejnych wersji projektów, doczekaliśmy się ustawy. Przeanalizujmy więc jak to było od początku i jaki ewaluowały konkretne rozwiązania do momentu uchwalenia nowelizacji.

Okresy większej aktywności konsumentów takie jak święta czy tak jak obecnie rozpoczęcie roku szkolnego są dla wielu branż szansą na zwiększenie obrotów. Aby je zmaksymalizować, to w każdym z tych okresów firmy podejmują różne działania o charakterze marketingowo-promocyjnym. Stosowane są premie pieniężne, rabaty czy skonta. Na tym tle powstają pytania jak rozliczać te działania na gruncie VAT. Trudności są tym większe, że często brak jest szczególnych regulacji.

Prawo podatkowe i odpowiedzialność podatkowa opierają się na innych zasadach, niż odpowiedzialność cywilna czy karna. Nie ma znaczenia brak zawinienia ze strony podatnika, brak zdolności do czynności prawnych czy niepoczytalność. Niekiedy jednak należy odwołać się do elementów subiektywnych takich jak zachowanie staranności, czy dobrej wiary. Te dwa pojęcia łagodzą tym samym „rygoryzm systemu VAT”.

Dla podatników VAT samochód często jest jednym z tych najważniejszych elementów prowadzenia swojego biznesu. Tą wagę niejako odzwierciedlają szczególne regulacje podatkowe związane z ich zakupem, sprzedażą czy zasadami użytkowania. Z punktu widzenia samego podatku od towarów i usług samochody też można uznać za specyficzny towar.

Obligatoryjny KSeF nie wejdzie w życie 1 lipca 2024 r. Póki co zakończył się cykl konsultacji Ministerstwa Finansów z szeroką grupą zainteresowanych, w tym przedsiębiorcami, księgowymi, dostawcami oprogramowania oraz samorządowcami. Po tych konsultacjach zapadły już pierwsze zapowiedzi zmian. Wybrzmiało także zapewnienie resortu, że nie zmieni się struktura KSeF. Powód? Przedsiębiorcy zainwestowali już znaczne środki we wdrożenie systemu.

W przypadku przywozu towarów spoza UE u podatników występuje import towarów. Natomiast w przypadku przywozu towarów z terytorium Wspólnoty w większości przypadków mamy do czynienia z wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów. To jedna z czynności opodatkowanych VAT. I mimo, iż transakcje wewnątrzwspólnotowe (w tym WNT) istnieją w polskim VAT prawie 20 lat, to ciągle są one powodem wielu niepewności wśród księgowych, biur rachunkowych, doradców podatkowych a nawet organów podatkowych.

Aby zagwarantować podatnikom efektywne wsparcie w zakresie ustalenia prawidłowej stawki podatku mogą oni złożyć do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej wniosek o wydanie różnego rodzaju wiążącej informacji. Od 1 stycznia 2024 r. wnioski można złożyć wyłącznie drogą elektroniczną.

Od 1 lipca 2024 r. niemalże każdego podatnika dotknie Krajowy System e-Faktur. KSeF stanowi zupełnie nowe podejście do kwestii e-faktur. Jego wprowadzenie wymaga odpowiedniego przygotowania zarówno od strony rozliczeń VAT, jak i od strony procesów okołopodatkowych.

Od 1 stycznia 2025 r. w Polsce zacznie obowiązywać system kaucyjny. Ma on między innymi zwiększyć poziom selektywnego zbierania i dalszego wykorzystania opakowań zwrotnych. Jednocześnie nastąpią zmiany w opodatkowaniu podatkiem VAT niezwróconych opakowań.

Jedną z czynności opodatkowanych VAT jest wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów. Od kiedy Polska wstąpiła do Unii Europejskiej można powiedzieć, używając pewnego skrótu myślowego, że zastąpiła eksport towarów z dzisiejszych krajów Wspólnoty. Dla polskich firm działających na wspólnym europejskim rynku zagadnienie o kluczowym charakterze. Warto je przybliżyć, szczególnie, że 1 lipca 2023 r. ustawodawca w ramach pakietu SLIM VAT 3 zdecydował się na usunięcie istotnej nieścisłości.

Niedawno minęły dwa lata jak w ustawie o VAT obowiązują zmiany wprowadzone przez pakiet e-commerce. To była kluczowa data dla całego e-handlu. Celem wprowadzenia tych zmian było pokonanie barier, w tym uszczelnienie VAT, w transgranicznym handlu elektronicznym pomiędzy przedsiębiorcami i konsumentami. 1 stycznia 2024 r. wejdą kolejne zmiany w tym obszarze. Do ustawy wprowadzono regulacje, które zacieśnią współpracę między administracjami podatkowymi a dostawcami usług płatniczych.

Od 1 lipca 2023 r. zaczęła obowiązywać sztandarowa zmiana wprowadzona pakietem SLIM VAT 3. Dotyczy ona kursów rozliczeń w korekcie VAT. Dotychczasowe zasady ustalania tego kursu nie były objęte regulacją ustawową, a wynikały z ugruntowanej linii interpretacyjnej. To mogło sprzyjać niepewności prawa u podatników przy korektach zmniejszających i zwiększających wartość transakcji. Teraz jest już wszystko jasne. Powstał jednak drobny niepokój zasiany przez resort finansów podczas prac nad zmianą.

1 kwietnia 2023 roku do ustawy o podatku od towarów i usług na jakiś czas powrócił mechanizm odwrotnego obciążenia. Regulacje dotyczą jednak lokalnego rynku energii elektrycznej, gazu oraz praw do emisji CO2. To przełomowy powrót do mechanizmu, który jeszcze w 2019 roku uznano za niewystarczający środek w zwalczaniu oszustw podatkowych.

Niewątpliwie najważniejszą zmianą dla podatników VAT w 2023 r. będzie uchwalona 14 kwietnia 2023 r. ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw znana jako SLIM VAT 3. Po 10 miesiącach prac ustawa czeka już tylko na podpis Prezydenta. Ogólnym założeniem wszystkich wprowadzanych zmian ma być, podobnie zresztą jak w poprzednik dwóch pakietach, dążenie do wprowadzania ułatwień w stosowaniu przepisów prawa podatkowego normujących VAT, upraszczanie tego podatku.

Podatek od towarów i usług stosuje się wtedy, gdy miejsce opodatkowania świadczenia znajduje się na terytorium kraju. Dlatego ważne jest poprawne zidentyfikowanie miejsca opodatkowania określonej czynności. Nie zawsze jednak to świadczący jest podmiotem zobowiązanym do opodatkowania usług. W przypadku importu usług podatnikiem, na którym ciąży obowiązek rozliczenia VAT jest nabywca.

Już od sierpnia ubiegłego roku trwają prace nad trzecią odsłoną pakietu SLIM VAT. Po blisko 9 miesiącach procedowania nowelizacja trafiła do Senatu. Wśród szeregu zmian, których celem jest dalsze uproszczenie rozliczania przez podatników podatku od towarów i usług znalazły się też zmiany do ustawy - Prawo bankowe dotyczące rachunków VAT.

Od 1 stycznia 2022 r. podatnicy mają możliwość wystawiania faktur ustrukturyzowanych. Mogą one być wystawiane i otrzymywane za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, tj. Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF). Etap fakultatywny nie potrwa jednak wiecznie. Uznano, że dwu i pół letni okres fakultatywnego e-fakturowania jest wystarczający do wprowadzenia obligatoryjnego rozwiązania.

Po blisko 12 latach znacząco zwiększy się kwota pozwalająca na uznanie, że proporcja odliczenia która przekroczyła u podatnika 98 proc. wynosi 100 proc. Zmianę od 1 kwietnia 2023 r. ma wprowadzić procedowany właśnie w Sejmie pakiet SLIM VAT 3. To dobra wiadomość dla działów księgowych, które mają nadzieję zmniejszenie się liczby korekt wykazywanych w deklaracji VAT.